نيشهاى افعىها ، از آن يك گام در ميدان نبرد ، آسانتر است . » « 1 »
9 - موضع تهاجمى : در مبارزه بايد سعى شود تا موضع تهاجمى انتخاب شود . هميشه شانس برنده شدن كسى كه در موضع تهاجمى است ، از شانس كسى كه در موضع تدافعى است بيشتر است . كسى كه در موضع تدافعى است ، همهى تلاشش اين است كه ضربهاى به او وارد نشود - و البته هميشه هم در اين تلاش ، موفق نيست - اما كسى كه در موضع تهاجمى است ، درصدد ضربه زدن به حريف و شكست دادن اوست . ابتكار عمل هميشه در دست مهاجم است . اوست كه زمان حمله را انتخاب مىكند .
اوست كه مكان حمله و نيز نوع حمله و تكنيكهاى مناسب را برمىگزيند ؛ پس سعى مىكند ، زمان ، مكان و نوع ضربه را به گونهاى انتخاب كند كه كمترين شانس را براى مدافع باقى گذارد .
بنابراين ، بايد موضع تهاجمى داشت و فرصت خروج از حالت تدافعى و پرداختن به حالت تهاجمى را با حملات پياپى و مكرر ، از حريف سلب كرد .
همان حضرت در اين خصوص نيز مىفرمايد : « فعاودوا الكرّ »
« پس پىدرپى [ به دشمن ] حمله كنيد ! . [ و خود در موضع تهاجمى بوده ، نگذاريد او به شما حمله كند ] . » آن حضرت در وصف خويش مىفرمايد :
« فامّا انا فو اللّه دون ان اعطى ذلك ضرب بالمشرفية تطير منه فراش الهام ، و تطيح السّواعد و الاقدام ، و يفعل اللّه بعد ذلك ما يشاء » « 2 »
« و امّا من ، به خدا سوگند پيش از آنكه به دشمن فرصت و توانايى دهم ، با شمشيرهاى مشرفى چنان به او خواهم زد كه ريزه استخوانهاى سر او بپرّد و بازوها و پاهاى او قطع شود .
10 - استراحت قبل از مبارزه : متخصصان ورزش هاى رزمى مىگويند : گرچه تمارين زياد و مستمر براى كسب آمادگى رزمى لازم است ، اما از يكى دو روز قبل از مسابقه بايد به استراحت پرداخت ، اما بعضى از رزمىكاران كمتجربه ، حتى تا ساعتى قبل از مسابقه نيز به تمرينهاى سنگين و خستهكننده پرداخته و انرژى خود را قبل از مبارزه به پايان مىرسانند . آن حضرت در اين زمينه مىفرمايد :
« فارح فيه بدنك و روّح ظهرك » « 3 »
« اول شب [ قبل از مبارزه ] تن و مركبت را آسوده گذار ! »
11 - موقعيتشناسى : رزمجو بايد موقعشناس بوده ، به هنگام لزوم سرعت عمل ، از آن استفاده نموده و به گاه لزوم كندى و وقتگذرانى ، چنين كند .
حضرت على « عليه السلام » در وصف سردار شجاع ، كاردان و بىنظير خود « مالك اشتر » مىفرمايد :
« فانّه ممّن لا يخاف وهنه و لا سقطته ، و لا بطؤه عمّا الاسراع اليه احزم ، و لا اسراعه الى ما البطؤ عنه امثل » « 4 »
« او از كسانى نيست كه بيم سستى و لغزيدن و كندى ، از كارى كه شتاب در آن به احتياط و هوشمندى سزاوارتر است ، و شتاب به كارى كه كندى در آن نيكوتر است ، در او برود . »
12 - عقبنشينى تاكتيكى : گرچه داشتن موضع تهاجمى ، امرى بسيار خوب ، بلكه لازم است ، اما در مواقع خاصى بايد از حمله دست برداشت و موضع تدافعى گرفت ، تا در فرصت مناسب بهتر بتوان ضربه زد . اينگونه دفاع ، در واقع خود نوعى حمله بوده و يك چنين عقبنشينى ، خود در حقيقت پيشروى است
هامش
( 1 ) . ابن ابى الحديد ، شرح نهج البلاغه ، ج 5 ، ص 171 .
( 2 ) . همان ، خطبهى 34 .
( 3 ) . همان ، نامهى 12 .
( 4 ) . همان ، نامهى 13 .