باشد « 1 » . »
ولى خاورشناس غربى نمىتواند دريابد كه امام صادق عليه السّلام كسى است كه با منشأ علم آسمانى در تماس است . براى كسى كه معتقد به وحى ، الهام ، علم وهبى و توانايىهاى ويژهى انبياء و امامان نباشد ، توجيه اين امر مشكل است كه چگونه امام صادق عليه السّلام كرويّت و گردش زمين را دور آفتاب هزار و اندى سال پيش از كپلر و كوپرنيك اعلام كرد . آن هم در نقطهاى چون مدينه كه از مراكز علمى آن روز همچون قسطنطنيه و اسكندريه و انطاكيه و جنديشاپور دوره بوده است . انبياء و امامان كه انسانهاى كاملاند از توانايىهاى ويژهاى برخوردارند و حقايق را بىپرده مىبينند .
ابزارهاى مختلف كسب معرفت چون وحى و الهام و اشراق و تعقل و تجربهى حسى همه منابع كسب حقيقتاند ، ولى در وحى و الهام يكباره حقايق روشن مىشود ولى از راه تعقل و تجربه تدريجى و ناقص .
دانشمندان مؤسسهى استراسبورگ به اين نتيجه نيز رسيدهاند كه نخستينبار در تاريخ بشر امام صادق ، بر خلاف فيزيك ارسطو اين مسأله را عنوان كرد كه « خاك » و « باد » عناصر بسيط نيستند بلكه مركب از عناصر ديگر است . در آن هنگام و حتى تا صدها سال ديگر عناصر اربعه يكى از اركان علم الاشياء محسوب مىشد . به قول محقق اروپايى : « امام جعفر صادق هزار و يكصد سال قبل از علماى قرن هجدهم ميلادى اروپا كه اجزاى هوا را كشف و از هم جدا كردند ، گفت كه باد ( هوا ) يك عنصر نيست بلكه از چند عنصر بوجود آمده است . برجستهترين دانشمندان فيزيك جهان بعد از ارسطو نمىدانستند كه باد يك عنصر بسيط نيست . حتى در قرن هجدهم ميلادى تا زمان لاوازيه اكثر دانشمندان باد را يك عنصر بسيط مىدانستند و بعد از اين كه لاوازيه اكسيژن را از ساير گازهايى كه در هوا هست جدا كرد و نشان داد كه
هامش
( 1 ) - مأخذ قبلى ، ص 95 .