( ادويه كه اهل اروپا با خود آوردند ) مانند چوبچينى و عشبه مغربى و جلاپه و عصارهء ريوند و باديان خطائى و نارگيل دريائى و غيره را جزو طب قديم قرار داد . بعد از آن پزشكان شبه قاره بحسب اصول خود ادويهء ديگر اروپائى را جزو طب خود گردانيدند . در مفردات عزيزى كه جزو مواد درسى دانشكده تكميل الطب است ذكر اين ادويه رفته است .
پزشكان اين سرزمين نه تنها ادويهء مفيده طبهاى ديگر را وارد طب خود كردند بلكه دربارهء اثرات ادويهء خود هم داد تحقيق دادند و نباتات و عقاقير جور بجور را كشف نمودند و در اين ضمن نه تنها براى امراض غير مدونه روشهاى نوع بنوع معالجه ايجاد كردند بلكه هزارها مجرب پرارزش هم تركيب نمودند و بسيارى از عقاقير ميهن خود را ( بعد از تجارب خصوصى ) جزو روش معالجه خود قرار دادند . استعمال اين عقاقير در طب قديم معلوم و رايج نبود . در اين باب داروى ديوانگى و صرع و فشارخون بنام « چندن بوتى » كه بانگليسى آن را « راولفيا » مىگويند بويژه قابل ذكر است و يكى از اكتشافات برجستهء كشور و اهل فن ماست . بعد از اين تحقيقات مشتقات مختلفهء اين نبات مثلا « سرپاسل » و « سرپيورى تين سى » و غيره در اين روزها موجب جلب نظر اهل فن در كشورهاى اروپائى شده است .
چهارم : خصوصيت مهم ديگر پزشكى اين كشور رزالت و اصابت فكر پزشكان اين سرزمين است . چنان كه وقتى علوم جديد به اين كشور رسيد اهل فن بتعمق نظر به مطالعه و مقايسه نظريات و مسلمات طب اروپائى و طب خود مشغول شدند در نتيجه بيشتر مسائل را مطابق يكديگر يافتند و بعضى از آنها را باصول خود تحقيق نمودند و به قدر حاجت اطلاعات مفيده جديد را أخذ و شامل كردند چنان كه قانون عصرى و جامع الحكمت و مخزن حكمت و غيره از همين قبيل است .
تاريخ روابط پزشكى ايران و پاكستان ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: حكيم نير واسطى
ص١٥٧