به روى هركسى كه در پيش بيند انداخته و با ايشان بجدال درامده و بدنشان را لاينقطع كزيده و همين ترتيب را معمول دارد تا آنكه شدّت دو يا فلج خاتم هارى يا چماق دهقانى آن را بسر درآورد و به خاك هلاكش اندازد كاهى هم بندرت ديده شده كه به منزل رجعت كرده در عوض نوازشهاى محبّت اميز تعضيضات هلاكتانگيز نمايد
ولى هركسى را كه اين حيوان كزيد ناكزير در ابتلاى هارى نيست بلكه جماعتى از معضوضين را مشاهده كردهاند كه از اين خطر رهائى يافتهاند و براى اين سه علّت قائل شويم يكى آنكه كوئيم لباس منع رسيدن لعاب دهن حيوان را به بشره مىنمايد و ديكر آنكه سرعت معاونت و معالجه مريض را رهائى دهد سيّم آنكه سرايت بين حيوانات مختلفة النّوع متعسّر مىباشد يعنى سرايت هارى از سگى بسگ ديكر خيلى زودتر از سك به انسان مىشود
در انسان مدّت تفريخ هارى متفاوت و از يك تا دو ماه است ولى پس از 4 تا 5 ماه هم بروز مرض ديده شده همينكه اين مرض هولناك ظاهر شد ديكر علاجى از براى ان تا اين عصر ميّسر نشده و سعى طبيب فقط تخفيف وجع مىباشد باعانت مسكّنات و مخدّرات يا كلروفرم و اكنون طرز علاج و طريقهء رفع مسموميّت را ذيلا مىنكاريم بديهى است كه براى اين كار بايد سمّ را برداشته و يا در همان جا آن را فاسد نمود و لهذا در
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 207
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص٢٠٧