روى انگشتى باشد و ربط هم به نحوى شديد باشد كه يقين در توقّف سمّ و دمّ حاصل كردد بلا كلام بايد از فوق رشته عضو را قطع نمود و اطمينان ابدى بدست اورد
خلاصه براى حصول علاج قطعى اعمّ از اينكه بروفق مطلوب مواظبت شده يا نشده باشد بايد مجروح را در نهايت مراقبت محفوظ داشته بصدمات موحشهء مرض واكذار ننمايند و بفضل خدا حالات مساعدهء و منتجهء بعد از اين هنكام بدرجهء كثير الوقوع مىباشد كه مىتوان بدون اغراق منع خوف نمود و كمال اميدوارى را در انقضاء هنكام بحرانى داد
بايد دانست كه نه تنها سك موجب سرايت هارى مىكردد بلكه هر حيوان هارى مانند اسب و كربه و خوك و گرك و غيره و بلكه انسان هم مىتواند اسباب انتقال سمّ مسرى كردد مطابق عقيده عامّه نبايد قائل بر ان شد كه هارى سك در دو فصل بهار و پائيز است بلكه على التّحقيق در دو ماه اول بهار كه حمل و ثور باشد شدّت مىكند و مسلّما فقر و فاقه و سوء معالجه اثر عمدهء در نموّ هارى دارد چنان كه در اسلامبول كه هزاران هزار سك موجود و بكمال ازادى در شهر متفّرق مىباشند ابدا از اين مرض خبرى ندارند و در الجزائر هم سابقا نبوده از زمانى كه فرانسويها انجا را متصرّف شده و لوازم تمدّن را موجود كرده و سكها را بقيد تربيت دراورده اين مرض بروز و ظهور
حفظ صحت ( فارسى ) — صفحة 209
مساهمون: ميرزا علي خان ناصر الحكماء
ص٢٠٩