و اگر استاده كنند بهتر باشد و صاحب رياض عالمگيرى نوشته كه معالجين سلف اول باستحمام امر مىكردند و بعد از ان باكل غذاى مختلف كثير المقدار تكليف مىنمودند و پس از ان بعوض آب شربتى كه در ان حلاوت و عفوصت و مرارت باشد نوشيدن مىفرمودند پس قى مىكنانيدند و گفتهاند كه كسى كه معتاد بقى نباشد وقت حاجت ضرورى نخست تجربهء آن بمقيات خفيفه كنند اگر مستعد يابند و ادويهء خفيفه كفايت نكند مقيات قويه چون خربق سفيد و نحو آن دادن باك نباشد اما بايد كه اول او را اغذيهء ملينه و دسمه خورانند و منع رياضت كنند و ادهان و دسومات بنوشانند و بروز قى كنانيدن طعام جيد مختلف الالوان خورانيده دواى مقى دهند و گفتهاند كه طعام بىمضغ كثير جيد باشد و آن همچو ماء الشعير ثفلدار مع العسل و حسو باقلى مع السكر و شورباى فجلى و فقاح با عسل و نحو آنست
پنجمى در تدبير بعد از قى
بايد كه بعد انفراغ از قى روى و دهان به آب نيمگرم ممزوج بخل بشويند و قدرى مصطكى رومى به آب سيب بخورانند و اگر عطش پديد آيد از بهر تسكين آن شربت سيب يا شربت فواكه بشربت ليمو يا شربت حماض ممزوج كرده و اندكى گلاب و مصطكى آميخته بدهند و وقت شدت جوع مرطوبى مزاج را غذاى جيد الجوهر سريع الهضم چون كردناج فروج دهند و عصافير و نواهض بهتر باشد و صفراوى مزاج را اغذيهء حامضه بقند چاشنى داده بدهند و شرابخوار را سه پيالهء شراب دهند و استراحت كنانند و تدهين شراسيف و استحمام بلا مكث براى رفع اعيا و كلال مناسب باشد
ششمى در تدارك افراط قى
هرگاه قى بافراط رسد تدارك آن به تنشيق روائح طيبه و بستن اطراف و تناول مصطكى رومى برب آبى و سيب و تنويم و تضميد معده بادويهء مقويهء قابضه واجبست و اگر قى الدم عارض شود با وصف تدابير مذكوره جهت دفع خون عصارهء فرفخ بطين ارمنى و نحو آن تجرعكنانند و طبع را نرم سازند و آنجا كه بيم انعقاد خون در نواحى صدر و معده باشد سكنجبين بر برف سرد كرده اندكاندك دهند
هفتمى در تدارك عمل نكردن دواى مقى
و تدارك ظهور عوارضات رديه قبل از قى و بعد از ان هرگاه كه بعد خورانيدن دواى مقى قى نشود انگبين به آب گرم آميخته مع روغن سوسن بدهند و اگر بعد از قى و يا قبل آن تمدد و وجع شراسيف عارض شود تكميد به آب گرم كنانند و ادهان ملينه چون روغن زيت و روغن بان و يا روغن بنفشه بادام و روغن بابونه برعايت مزاج بمالند و اگر لذع شديد در معده پديد آيد و با وجود آمدن قى هم زائل نشود مرقهء دسمه چون شورباى مرغ جوان و نحو آن خورانند و تمريخ معده بروغن بنفشه و روغن خيرى كه هر دو مخلوط ساخته باشد بنمايند و اگر فواق لاحق شود تسكين آن بتجرع