تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اكسير اعظم ( فارسى ) — صفحة 624

مساهمون:

ص٦٢٤
سائيده نيم‌گرم ضماد نمايند و بالايش برگ بيدانجير بربندند . ايضا كه ورم سوداوى و را نافع زوفاى رطب يك توله پيه گاو مغز ساق گوزن هر يك نه ماشه روغن گل روغن سوسن هر يك يك توله ضماد كنند . ايضا برگ انگور در آب انگور پخته ماليده سه توله آرد حلبه و باقلا بابونه هر يك نه ماشه پيه مرغ يك نيم توله . ايضا انجير خشك ده عدد برگ سرو و زنبق هر يك دو نيم توله پيه سه توله به روغن بابونه و عسل هر يك يك نيم توله . . ايضا قوىتر مقل ازرق اشق آرد باقلا هر واحد يك توله در ميفنتج چهار توله .

اقوال اطبا :

[ مسيحى ]

مسيحى گويد كه چون در خصيه و قضيب ورم بارد حادث شود بايد كه به اكليل الملك مطبوخ در ميفنتج مخلوط به زردهء بيضه و آرد گندم ضماد نمايند و يا بگيرند مويز منقى و آرد باقلا و اندك زيرهء سياه در آب و روغن كنجد پخته ضماد كنند . و اگر ورم از مادهء غليظ باشد به طبيخ نعنع و تمام و مرزنجوش بر آن نطول كنند و به زهرهء گاو در عسل سرشته ضماد نمايند و اين ضماد نفع به ورم و صلابت انثيين كند آرد باقلا آرد نخود هر واحد ده درم تخم فنجنكشت پنج ورم مويز منقى پانزده درم مويز را كوفته به سائر ادويه سوده آميزند و پيه بط و پيه گوزن هر واحد دو اوقيه به زيت اوقيه گداخته با ادويه مع اندك روغن سوسن آميخته ضماد كنند و يا انجير پنج عدد با يك قبضهء كرنب به زيت و قدرى پيه ماكيان بپزند تا پخته شود پس بسايند تا مثل مرهم گردد و ضماد نمايند و يا بگيرند بابونه و حلبه و باقلا به ميفنتج بسرشند و با كرنب در آب بجوشانند و به آرد حلبه آميخته ضماد كنند .

[ بوعلى ]

بوعلى مىنويسد كه ورم بارد خصيه اكثر در حال سوء القنيه و استسقا عارض مىشود و علاجش منضجات مذكوره در ورم حار است و از آن جمله است آرد باقلا و آرد حلبه به مثلث . و ايضا كرنب قبضهء انجير پنج عدد در آب بپزند تا مهرا شود بدان ضماد نمانيد و قوىتر از آن آرد نخود و آرد باقلا و زيره و پيه گرده و بابونه و اكليل الملك است از آن مرهم سازند . و ايضا مقل در ميفنتج گداخته استعمال كنند و تقطير روغن زنبق در احليل به مرات نافع عجيب است . و ايضا بگيرند مصطكى و انزروت و در طلا تر كنند و روغن زنبق آميخته طلا كنند و روغن بيدانجير را در اورام خصيه خاصهء تاثيرى است و يا مشك به روغن زنبق در احليل بچكانند كه به غايت مفيد است و در ورم صلب بگيرند انجير و پيه بط يك يك جزو برگ زيتون و برگ سرو و اشق هر واحد نيم جزو و به طلا و روغن گاو بياميزند . و ايضا قلقطار و زوفاى رطب و موم در روغن گل و مغز ساق گوزن و برگ عليق اجزا مساوى از آن لطوخ بسازند . و ايضا بگيرند مقل و اشق و در مثلث حل كنند و به اندك باقلا در روغن آميزند و اين علاج جيد مجرب است بگيرند سبوس گندم و خوب بكوبند و در غربال تنگ سوراخ ببيزند و اشق در سكنجبين حل كرده بدان بسرشند و بر موضع لزوم نمايند و اين حار معتدل الحرارت است و دائم اعادهء اين نمايند كه هر صلابت را نافع است . و ايضا براى صلب بابونه و حلبه و باقلا در روغن گاو و عقيد عنب و يا انجير مهرا بدان ضماد نمايند . و ايضا خاكستر تخم خرما دو جزو خطمى يك جزو در سركه سائيده ضماد كنند .

[ مصنف جامع و كامل ]

مصنف جامع و كامل گويند كه اگر ورم خصيه بارد باشد مقل را در ميفنتج تر كرده با سفيدات سائيده طلا كنند و يا بگيرند كندر و زيره و باقلا مساوى و سائيده پيه را در زيت گداخته آميزند و طلا كنند و يا بگيرند باقلا و حلبه و بابونه و اكليل الملك و باريك سائيده با پيه گداخته آميزند و به ميفنتج سرشته طلا نمايند و بربندند و يا بگيرند آرد باقلا يك جزو و زيرهء كرمانى نيم جزو باريك سائيده به روغن كنجد مدقوق بسرشند و ضماد سازند و يا مويز خراسانى منقى در آب تر كرده خوب بسايند با روغن مدقوق معصور و بدان آرد باقلا و آرد نخود و اندكى زيره بسرشند تا مثل مرهم گردد و بدان ضماد كنند اگر ورم بارد صلب باشد و اين دوا ورم صلب را نيز نافع است آرد نخود آرد باقلا اكليل بابونه بنفشه مساوى باريك سائيده بگيرند مويز منقى مثل مجموع دور هاون نيك بسايند و اندك پيه بز با روغن سوسن گداخته همه را در هاون خوب حل كنند تا مخلوط گردد پس طلا نمايند . و ايضا خاكستر كرنب بزر كتان هر دو سائيده يا پيه خنزير كوفته غير گداخته ادويه بدان بسرشند و بر خصيهء صلب ضماد كنند .

[ اسمعيل و يوسف ]

اسمعيل و يوسف مىنويسند كه در آماس سرد و آماس صلب قضيب و خايه ضماد معتدل و محلل به كار برند چون اكليل الملك با مى پخته مثل خاگينهء پخته و زردى بيضهء مرغ و آرد جو و آرد گندم مع سبوس بهم سرشته و آرد باقلا در شراب يا در ماء العسل يا در مى پخته و مشك را به روغن بيدانجير حل كرده در مجراى قضيب چكانند . و اگر به استفراغ حاجت بود اول قى كنند و حقنها و شياف‌هاى معتدل به كار برند و تدبير لطف كنند و براى آماس