تا سخونت ورم به قلب نرسد .
هرگاه ورم آثار نضج داشته باشد كه بعد از فصد و استفراغ و استعمال اضمده و اطليه به تحليل نرود ، بايد مطبوخات سريعة الانضاج ، مانند خطمى ، بزرك ، تخم مرو ، نشاسته ، نخاله و امثال آن را در شير با آب پخته و مكرر بر رويش ببندند تا به حالت انفجار برسد و خودش منفجر شود ؛ يا با مفجرّات - يعنى ادويهء « مقرّحه » - كه بر موضعى از ورم كه نرمتر لمس مىشود گذاشته شود ، آن را سوراخ كنند تا چركش بيرون آيد ؛ يا با نيشتر چرك آن را اخراج كرده و شبانه روزى دو دفعه فتيلهء تابيدهء آلوده به « مرهم باسليق اصغر » را داخل سوراخ دمل كنند تا جميع چركها برآيند و التيام حاصل شود .
علاج قشفيّه :
اين تب ، در اثر چرك بودن بدن ايجاد مىشود ؛ خصوصا در آنها كه عادت به تنظيف بدن داشته باشند ، يا در گرد و غبار زياد درنگ نموده باشند ؛ بنابراين ، علاجش هم پاك كردن بدن از چرك و اغتسال در آبهاى جاريهء اشناندار و صابونهاى كثيرة الجلاء « 1 » و زياد خوردن اغذيهء مرطّبهء مبرّده جهت اطفاى حرارت و التهاب درونى مىباشد .
علاج حرّيّه :
اين تب ، در اثر حرارت آفتاب يا آتش يا حمام يا هواهاى خيلى گرم كه موجب سخونت در ارواح نفسانيه و دماغيه يا ارواح حيوانيهء قلبيه مىباشد ، ايجاد مىشود ؛ بنابراين عمدهء علاجش همان استبدلال سبب اصلى تب است ؛ يعنى از آفتاب به سايه آمدن و از مجاورت آتش دور شدن و خروج از حمام يا تماس با آب فاتر يا سرد در حمام و نقل از هواهاى حاره به هواهاى بارده ؛ گرچه با دخول در آب سرد باشد خصوصا كه در آن آب سرد ، آبهاى جاريه يا آبشارها باشد .
هامش
( 1 ) . روش ساخت صابون در طب سنتى ، در فهرست اصطلاحات الحاق شده به اين رساله در ذيل عنوان « صابون » موجود است و ادويهء جاليه هم در ذيل عنوان « جالى » ، از آنها ذكرى به عمل آمده است . م .