و عرق سرد و ثقل اعضا معلوم مىشود درين صورت نيز به مجرد دريافت اين عوارض مكرر قى كنند و شراب كهنه و مثروديطوس و ترياق اربعه و ترياق فاروق و دواء المسك حار و مفرح حار و پياز و سير و جدوار و جنطانا و حلتيت و مانند آن بايد داد و چون مخلصه يك مثقال براى سموم مشروبه دهند كافى بود طريق استعمال آن اينست كه يك مثقال از وى نيمكوب كنند و در نيم پياله آب جوشانند تا به نيمه آيد صاف كنند و دو درم روغن زيت يا روغن گاو اضافه نمايند و نيمگرم بياشامند و غذا اگر بشير گاو پخته بدهند و اثر سم بهر عضوى كه زياده باشد اصلاح آن عضو زياده منظور دارند مثلا اگر ضرر بجگر معلوم شود ادويه مدره به كار برند و اگر بمعده شود مسهل نرم به عمل آرند و على هذا القياس و شورباى مرغ خورند و روغن ياسمين و روغن نرگس و روغن گل و مانند آن بر دل و جگر ضماد كنند و اگر ملذوعه باشد همان وقت قدرى بالاتر از جاى كه برگزيده باشد سخت بربندد تا مانع نفوذ سميت شود و اگر ممكن باشد قطع عضو كند يا داغ دهد يا حجامت با شرط كند يا زلو چسپاند و بايد كه محل زخم را بمكد بعد از آنكه بادويه ترياقيه مضغ نموده باشند يا مضمضه به سركه و روغن گل كرده باشند يا بمحجمه بمكد و اين بهتر است بايد كه آن شخص كه مىمكد ناآشنا نباشد و زخم را مندمل شدن ندهد و خروسى بريان نموده همچنان گرم بشگافند و در موضع زخم بندند جذب سم مىكند و ادويه جذابه سم مثل پيخال كبوتر و خاكستر چوب انجير و سرگين بز و ثوم و پياز و گوگرد با سركه و عسل آميخته ضماد كند و مهره مار درينباب قوى است بايد كه بر موضع گزيده مار بگذارند كه بچسپد و تكرار عمل نمايند و دو مثقال تخم نارنج كه مقشر كرده باشند و تخم ليمو و تخم ترنج بغايت مفيد است و آنچه در جميع اقسام بالخاصيت نافع است فادزهر و نارجيل درياى و جدوار و ترياق فاروق و ترياق طين مختوم و مثروديطوساند علامت جودت ترياق آنست كه نيم درم بخورد خروس دهد و مار و يا يكى از هوام قتال برو مسلط كنند اگر خروس نميرد ترياق نيك و باقوت است و بهم رسيدن يعنى براى خوردن اجزاى ترياق فاروق و مثروديطوس متعذر است لهذا نسخه آن نوشته نشد مگر مردمان كه از اطراف مىآرند آن هم فائده مىكند قدر شربت ترياق فاروق در گزيدن مار و سگ ديوانه يك مثقال است
مخازن التعليم ( فارسى ) — صفحة 254
مساهمون: محمد صادق على خان
ص٢٥٤