اگر ورم حار باشد علامت آن تپ و تشنگى و قى و التهاب معده و درد آن خصوصا وقتىكه غمز كنند و ورم ظاهر بود علاج فصد باسليق كنند و شيره عنب الثعلب شيرهء تخم كاسنى را در عرقيات برآورده شربت بنفشه خاكسى داخل كرده بخورند و اگر حرارت زياده باشد دادن تبريد هم مضائقه ندارد و تقليل غذا نمايد و اغذيه بارده كه در سرسام گذشت بايد داد و اگر حاجت تنقيه شود بعد از نضج از مسهل بارد تنقيه كند و مسهل قوى و قى درين مناسب نبود و در اضمده و اطليه و مشروبات اين مرض بايد كه ادويه قابضه عطريه در هر وقت باشند لهذا گفتهاند كه هرگاه ادويه محلله در عضو شريف و رئيس استعمال نمايند بايد كه ادويه قابضه عطريه نيز همراه باشد تا انحلال قوت عضو نگردد و در ابتدائ ورم صندل گل سرخ رسوت پوست كدو در گلاب و آب عنب الثعلب سبز و يا آب كشنيز سبز سائيده بر معده ضماد كند و بعد از سه روز آرد جو و خطمى و زرور و با گلاب و آب كاسنى سبز بعد از ان خطمى « 1 » بزرك حلبه زرور و آرد جو سنبل الطيب و مانند آن ضماد كند و بعد از تنقيه بروز پنجم آب كاسنى سبز مروق و آب عنب الثعلب سبز مروق كه عبارت از ماء الهندباء الرطب و ماء عنب الثعلب الرطب است و طريق ساختن هر دو در قرابادين مرقومست با شربت بزورى و يا شربت نيلوفر و خاكسى خورد و در ورم احشا سكنجبين را استعمال نبايد كرد و اگر ورم تحليل نشود و اراده كند كه جمع گردد و تپ و درد شدت كند آنوقت بزرك تخم خطمى تخم مرو هريك در مى بكوبند و با شير بز دهند تا نضج يابد علامت نضج آنست كه تپ و درد ساكن شود آنوقت شير تازه و آب نيمگرم خورد و شكم از دست بيفشارد تا ورم منفجر شود و علامت آن برآمدن مده و خون باسهال و قئ بود آن زمان ماء العسل يا ماء السكر و يا آش جو بنوشد پس هرگاه كه شكم از مده پاك شود ادويه مدمله مانند دم الاخوين كندر گل ارمنى گلنار سفوف ساخته تناول نمايد و اگر ماده بارد باشد بعد از نضج از مسهل حار تنقيه كند پس از ان ترياق اربعه و ترياق مثروديطوس خورد و شير شتر با نبات و يا گلقند بسيار مفيدست و آب كاسنى سبز مروق و آب عنب الثعلب سبز مروق و يا آب باديان سبز مروق با گلقند نافع بود و ماليدن روغن گل با سركه فائده
هامش
( 1 ) بزرك بفتح اول و سكون ثانى معجمه و فتح ثالث مهمله لغت فارسىست و به عربى بزر كتان و در هندى السى نامند