حوّا را ملاقات كرد . و يا اينكه مردم در آنجا جمع مىشوند براى طاعت خداوند كه به همديگر تقدّم كنند . مزدلفه مىگويند به جهت آنكه نزديكى مىجويند در آن مكان به خدا يا به واسطهء نزديك آمدن مردم است به سوى منى بعد از برگشتن از عرفات در ساعتهاى شب ، يا اينكه زمين راست رفته شده است .
مأزم « 1 »
بر وزن مسجد به معنى راه تنگى است كه ما بين دو كوه واقع شود . و بعد از آن فراخى گردد . در « قاموس » مذكور است : المأزمان المضيق ؛ ما بين جمع و عرفة ، و آخر بين مكة و منى ، مأزمين به صيغهء تثنيه نام تنگهاى است ما بين عرفه و جمع . و در حديث از امام جعفر صادق عليه السلام وارد است كه حضرت رسول ( ص ) بيست دفعه حج فرمودند و هر دفعه كه به مأزمين مىگذشتند بول مىكردند . راوى گويد كه : از آن حضرت بول كردن آن حضرت را سؤال كردم ، فرمودند : آنجا اوّل جايى است كه اصنام را در آنجا عبادت كردند و هبل را از اين كوه بريده تراشيدند . الحديث . « 2 » حياض را در كتب معتبره از حدود مشعر شمردهاند ، ولى متعرّض تحقيق آن نشده مهمل گذاشتهاند . « 3 » و در كتب لغت آنچه به نظر رسيد حدّى از براى مشعر به لفظ حياض مذكور نيست .
عرفات
از اركان مناسك و اعمال حج يكى وقوف به عرفات است از ظهرروز عرفه تا غروب همانروز . عرفات محلى است معروف و محدود از بطن عرنه و ثويه تا ذو المجاز . از عرنه بر وزن همزه موافق همان حديثى كه « ارتفعوا عن بطن عرنه » « 4 » داخل عرفات نيست . و هكذا ثويه بر وزن فعله ذو المجاز ، به قول اهل
هامش
( 1 ) در همه موارد كه مؤلف اين كلمه را به كار برده « مأزن » و « مأزنين » به كار برده كه نادرست و صحيح آن « مأزم » و « مأذمين » است . اينجا فاصله تنگ ميان دو كوه است كه سر راه ورود از مشعر الحرام به منى قرار دارد .
( 2 ) وسائل الشيعه : 14 / 8
( 3 ) حياض ، مأزمين و محسّر سه حد مشعر الحرام است . ( تهذيب طوسى : 5 / 190 ) .
( 4 ) الكافى : 4 / 463