و نيز به جهت هر يكى از مذاهب اربعه شافعى و مالكى و حنفى و حنبلى در دور بيت مكانى معين است كه در اوقات صلوات خمسه هر طايفه با امام خود در آن مكان نماز مىگذارد . جاى نماز امام شافعى در سمت شمال به فاصلهء كمى از بيت در دار الندوه است . دار الندوه جايى است كه قصى بن كلاب به جهت شورا درست كرده بود . و ديگر ساعتخانهاى است كه به جهت تعيين اوقات صلات بنا كردهاند .
و ديگر چاه زمزم است كه روى او مستور به يك طاق مرتفعى است . عمق اين چاه از كف زمين ، يعنى از دهنهء چاه تا سطح آب يازده ذرع مىشود . قطرش تقريبا دو ذرع و نيم است .
دورادور اين مسجد از چهار طرف 38 در دارد : اوّلى از آنها باب السلام كه افضل همهء ابواب است . دكاكين كتابفروش و عطرفروشى در اطراف اين در واقع است و مستحب است به جهت طواف از اين در داخل شدن . دويم و سيوم باب النبى صلّى اللّه عليه و آله . چهارم و پنجم و ششم باب على ، هفتم و هشتم و نهم باب العباس ، دهم و يازدهم باب السلام ، ايضا دوازدهم باب دريبه المعروف به باب الحناطين ، سيزدهم باب مدرسهء سليمانيه ، چهاردهم باب مدرسهء قاضى ، پانزدهم و شانزدهم و هفدهم باب الزياده ، هيجدهم باب قبطى ، نوزدهم باب باسطيه ، بيستم باب عتيق ، بيست و يكم باب عمره ، بيست و دويم باب داوديه ، بيست و سيوم باب ابراهيم ، بيست و چهارم باب وداع ، بيست و ششم ، بيست و هفتم و بيست و هشتم باب اجياد ، بيست و نهم و سىام باب ام هانى .
سى دويم و سى و سيوم باب مكيه ، سى و چهارم ، سى و پنجم ، سى و ششم و سى و هفتم باب صفا ، سى و هشتم باب بغله . و اين همه غير از باب بنى شيبه است كه درمقابل باب السلام در توى مسجد در قرب مقام ابراهيم است .
حقيقت اين باب بنى شيبه كه عبارت از يك طاق است در اصلى مسجد الحرام است ؛ چنانكه در احاديث وارد است هبل بزرگترين [ بت ] خانهء كعبه را در وقت شكستن حضرت ولايتمآب عليه السلام در توى اين در امر كرد مدفون ساختند
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: محمد رضا طباطبايى تبريزى
ص١٨١