تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 135

مساهمون:

ص١٣٥
نو بنا گذاشت كه عرض هريك 35 متر مىشود ؛ همه سنگفرش و سايه‌دار از درختانى كه سول نامند . همه را در روى يك خط مستقيم كاشته‌اند كه سايه به هر طرف انداخته است . مذكور بود كه تعداد اين درختان سول 40 هزار است كه قيمت هر يكى به يك جنبهء مصر تمام‌شده . حسن اين درختان سول غير از سايه‌دارى اين است كه در عرض سال همهء اوقات سبز و خرّم است و در هنگام ربيع گل معطّرى دارد كه فضاى شهر را پر از عطر مىنمايد . اين آبادى و عمارات به طرز اروپا همه در سمت غربى شهر است . سمت شرقى و جنوبى هنوز به سياق قديم باقى است . عمارات مصر همه از سنگ و آجر است و بدين واسطه از صدمهء يانقون مصون مانده است . البسهء اعيان و اشراف شهر همان لباس معمول فرنگيان است ، ولى تجّار لباس عربى مىپوشند . مابقى اهالى كه زارع و فلاح هستند ، تنها پيراهن بلندى و عبايى دربردارند و اغلب كفش زردى مىپوشند . لسان متوطّنان شهر عربى خالص است ، ولى اصطلاحات مخصوصى دارند كه خارج از فصاحت است . حرف « حا » را « قاف » و « قاف » را « الف » و « ش » را « س » تلفظ مىكنند .

بعض اطلاعاتى است كه از كتابچه نظارت جليلهء ماليهء مصر نقل مىشود

عدهء جميع اهالى مملكت مصر دو مليان و پانصد و هفده هزار و ششصد و بيست و هفت نفر ( 627 / 517 / 2 ) است . از اين تعداد شصت و هشت هزار و ششصد و پنجاه و سه ( 653 / 68 ) كس تبعهء خارجه است . از اين جمله 753 نفر تبعهء دولت ايران است . اهل شهر غير از اهل سنت و جماعت چهار فرقه هستند : كاتوليك ، درثووريس ، موسوى ، يهودى . اكثر قوانين و تنظيمات اين‌جا مثل قوانين ممالك متمدّنهء اروپا است ؛ مثلا هر متولّد و متوفّى و عقد نكاح را بايد به مباشرين ديوانى اظهار دارند و تذكره بگيرند كه از همهء اين‌ها سالى مبلغ‌ها ماليات مىگيرند . عمدهء واردات مصر از محصولات ارضيه است . مداخل حاصل ارضيهء مملكت مصر در سنهء ماضيه 800 كرور و 50 لك روپيه بوده است . روپيه معادل سه هزار دينار ايران است .
هداية الحجاج ( سفرنامه مكه ) ( فارسى ) — صفحة 135 | محمد رضا طباطبايى تبريزى