دورتر آيد ، قوت ايشان در بساطت غالبتر است . مثلا حكما به تجربه معلوم كردهاند كه چون كواكب سياره به حضيض مىباشند به تأثير ضعيف مىگردند وحال آن است كه چون شعاع نور ستاره در زمين مؤثر است ، مىبايستى كه قويتر گشتندى « 1 » كه به مقدار قطر فلك خارج مركز وتدوير به زمين نزديكتر شدهاند كه عالم مركبات است .
[ اما ] بعد ربع مسكون از آنجا كه خط استواست كه ما دام شب وروز يكسان است تا شصت وشش درجه ونيم كه تمام ميل كلى ونهايت عمارت است از طرف شمال به هفت بخش كردهاند وأقاليم سبعه مىخوانند وإقليم أول را عرض بيشتر دادهاند بواسطهء آنكه أكثر دريا است وهمچنين عرض إقليم دويم از پنج إقليم ديگر زيادة است كه غالب ، بيابانهاى بىعمارت وسردسيرهاى سخت است . وطول إقليم أول از مشرق تا مغرب بيش از إقليم دويم وإقليم دويم بيش از إقليم سيم وهمچنين تا هفتم . به سبب آنكه درياى محيط است ، مسافت از زمين كم مىشود . واللّه اعلم .
هامش
( 1 ) - نسخهء روسيه وپاريس پس از كلمهء گشتندى « وهست » را اضافه دارند .