واقع است و شبستان آن نيز در طرف جنوب مىباشد كه طاقها رو به شمال است . چون سقف شبستان را با شاه چوب هندى پوشيده بودند به مرور دهور چوبها شكسته و سقف خراب شده بود . در دويست و هفت سال قبل از اين ، جمعى از اهالى شوشتر كه رئيس آنها حاجى فتح الدين خياط بوده سقف مسجد را طاق زده والى الآن عيبى و نقصى در آن به هم نرسيده .
شاعرى متخلص به « طالب » ماده تاريخى براى تعمير حاجى فتح الدين گفته كه صورت آن از قرار ذيل است :
« طالب » تاريخ اين بنا خواست * از صاحب سرو محرم راز
برخاست « 1 » يكى از اين ميانه * گفتا « مسجد شده خداساز » « 2 »
تاريخ مذكور را در كتيبه بالاى منبر چوبى نوشتهاند . نيز طرف راست منبر كتيبهاى است مورخ به تاريخ چهارصد و چهل و پنج . منارهء اين مسجد از قرار مذكور با اصل مسجد ساخته نشده بلكه بانى آن شيخ - اويس بن شيخ حسن چوپانى است و اسم او در كتيبهء جلى بر سنگى در زير گلدسته منقوش است . قبلهء محراب اين مسجد بعد از مسجد كوفه در اعتدال بر جميع محرابها ترجيح داشته و آن را در كمال استقامت يافتهاند . طول فضاى مسجد شصت ذرع عرض چهل و چهار ذرع طول شبستان شصت ذرع عرض آن بيست و شش ذرع . فيل پايهء پاى طاقها شصت عدد ، ارتفاع بام هشت ذرع . چوبهاى هندى كه در پايههاى طاق و فاصلههاى ستونها كار كردهاند با آنكه تقريبا هشتصد و پنجاه سال از بناى مسجد گذشته هنوز عيب نكرده با وجودى كه در شوشتر موريانه جميع چوبها را مىخورد . در اين عصر نيز شاه چوب هندى كه معروف به چوب چندل است در شوشتر معمول است و در ابنيه به كار مىبرند . و نهايت سخت و محكم است . اين چوبها را از راه دريا به شوشتر مىآورند و اصلهاى كه شش ذرع طول آن باشد دو ريال الى سه هزار خريد و فروش مىشود .
هامش
( 1 ) - متن : برخواست .
( 2 ) - شايد هم : گفتا شده مسجد خداساز . در هرحال اين ماده تاريخ از سال 1088 يعنى اواخر سلطنت شاه سليمان صفوى حكايت مىكند .