ايشان است شرف ورود ارزانى داشت ، ايلخانى سر افتخار به طارم افلاك سود و حتى المقدور از شالهاى كشميرى و نقود و اسبان تركمانى و كنيزان خوبروى و بازان شكارى تقديم خاكپاى همايون نمود و اعليحضرت پادشاهى را طرز ادب و خدمت ايلخانى پسنديده آمده خانبابا خان پسر معزى اليه را كه به سن دوازده سال و آثار رشادت و صداقت از ناصيهاش پيدا بود به الطاف ملوكانه نواخته و به اعطاى يك قطعه گل كمر مكلل به الماس سرافرازش فرمودند و ساعتى در باغچه و اطاقهاى ايلخانى تفرج فرموده سليقهء او را در تجميع اسبابهاى نيكو از قبيل تفنگهاى اعلى و شمشيرها و ساعتهاى مجلسى و حتى برمتر « 1 » و تصويرهاى فرنگى در نهايت پسنديده و از هر مقوله فرمايشات فرموده ايلخانى را به عواطف ملوكانه اميدار ساخته مقارن غروب از خيابان وسط شهر تشريففرماى منزل شدند . از قرارى كه به عرض خاكپاى همايون رسيد حالت مرض معير الممالك رو به ازدياد گذاشته بود و خاطر مرحمت مظاهر همايونى از اين معنى در نهايت افسرده گشته يحيى خان آجودان مخصوص و اين بنده را مقرر آمد كه حكيمباشى طولوزان و ساير اطباى ركاب مبارك را در بالين مريض حاضر نموده كنگاش نمايند و قرارى در امر معالجه داده هركس را سزاوار دانند در نزد ايشان بگذارند . ما ملازمان نيز حسب الامر به باغ منزل معزى اليه رفته و در حضور حاجى رشيد خان مستوفى كه از دوستان مخصوص مريض مشار اليه بود با حكيمباشى طولوزان و ملك الاطباء و ميرزا محمد حسين دكتر و آقا ميرزا سيد على مجلس كرده مشاورت نموديم . عاقبت به صوابديد همهچنان قرار شد كه ملك الاطباء و آقا ميرزا سيد على متفقا در بجنورد مانده و بعون الله تعالى مشغول معالجه شوند و حكيمباشى طولوزان ، سيد مشار اليه را كه طبيب عالم و مخصوص شخص معير الممالك بود از جانب خود براين كار گماشت و اين معنى را آجودان مخصوص به عرض عاكفان حضور رسانده از جانب سنى الجوانب ملوكانه به ملك الاطباء و سيد حكيم و غيرها التفات و نويد مرحمت داده خاطر مبارك را از اهتمام و مراقبت ايشان مطمئن ساخت .
و هم در اين شب يك ساعت به صبح مانده اردوى سهام الدوله و شجاع - الدوله از بجنورد بهسمت شوغان حركت نمود .
هامش
( 1 ) -Barometre .