و كلمات ديگر كه در ادعيه كثيره مذكور است در طلب طول عمر و عافيت و آن بسيار است . و وجه جمع آن است كه : چون دار دنيا محل استكمال نفس و جاى عبادت و ترقى است ، و به هرلمحه از آن بهشتى مىتوان تحصيل كرد ، و دار آخرت محل پاداش و اخذ اجر است نه جاى عمل و استكمال ، پس از اين سبب بقاى در دنيا مطلوب عرفا است ، هرچند مستلزم مرارات دنيويه و موجب تحمل شدائد فراق محبوب واقعى و حسرت وصول به موطن اصلى باشد .
چنانكه مىبينيم كه زراع در فصل شتاء تن در محنت زرع مىدهند ، و طول آن وقت و زمان مطلوب ايشان است تا زرع كامل كرده باشند . و هرچند زمان برداشتن حاصل و انتفاع بردن و راحت كردن نيز غايت مطلوب ايشان است .
ليكن چون اين بىآن نمىشود ، آن محنتها را بر خود مطلوبتر مىدانند .
و حديث فوت شدن مريم صديقه و جزع كردن حضرت عيسى بر او مشهور و معروف است كه جناب اقدس الهى بعد جزع آن حضرت فرمود كه : مىخواهى محل مادرت را ببينى ؟ نظر كن بهسوى آسمان ، پس حضرت عيسى چون نظر كرد ديد مادر خود را در انواع نعمت متنعم ، پس خطاب كرد به حضرت عيسى كه : « اى فرزند ، مرا به اين حالى كه مشاهده مىكنى آرزو دارم كه به دنيا برگردم و دو ركعت نماز بكنم » . و از آنچه گفتيم معلوم مىشود احتمال اينكه گريستن بر مؤمن از اين راه باشد - كه از تحصيل كمالات متصورهء ديگر محروم ماند كه از دنيا رفت - هم بسيار دور نيست .
و اما تتمهء حديث ، پس حاصل آن اين است كه : هرگاه مؤمن فقيه بميرد رخنهاى در اسلام مىافتد كه هيچ چيز او را سد نمىكند . بهعلت آنكه مؤمنين فقها قلعههاى اسلاماند ، مثل ديوارى كه در دور شهر بنا مىكنند به جهت محافظت اهل آن . و اين حديث شريف اشاره است به فضيلت علماء ، و افضليت
قم نامه ( مجموعه مقالات ومتون درباره قم ) ( فارسى ) — صفحة 377
مساهمون: سيد حسين مدرسى طباطبائى
ص٣٧٧