1 زمان پيدايش دخمهها و مغارهها
عموما اين نوع دخمهها و مغارهها را در محل بگويش محلى سيراف « خونهء گورى » ( خانهء گبرى ) ميگويند ، زيرا معتقدند كه گبرها را ( منظور انسانهاى پيش از اسلام است ) در اين دخمهها ميگذاشتند و به همين دليل نام آنها را « خونهء گبرى » گفتهاند .
امروزه در ميان مردم سيراف چنين گفته مىشود : در زمان قديم پيرمردها و پيرزنها را كه سنى از آنها گذشته بود و قدرت كار كردن نداشتند و حتى نميتوانستند بايستند و راه بروند به درون اين دخمههاى تاريك كه اغلب در دامنه ارتفاعات و مسير رودخانهء خشك شده ايجاد گرديدهاند ميبردند و در آنجا ميگذاشتند و مىآمدند .
فقط روزانه يك بار براى اين پير فرسوده غذا ميبردند و آن انسان سالخورده بدبخت در همانجا مىخورد و در همانجا نيز كثافت ميكرد و بالاخره دچار بيماريهاى گوناگون شده و زندگى رقتبارش خاتمه مىيافت و جسدش نيز در همانجا ميماند تا پوسيده شود و يا طعمه حيوانات وحشى يا لاشخورها گردد . » البته اين گفتار نوعى شايعه است كه در ميان مردم امروزى سيراف وجود دارد و صحتوسقم آن بستگى بقضاوت خوانندگان عزيز دارد .