صاحب » به دست انگليسىها افتاد . فرمانفرماى هند در اين باب به دولت متبوعهء خود چنين نوشته است : « حالا كه اين نوشتهها را مىخوانم با وحشت تمام ملاحظه مىكنم كه ما چهقدر بايد شكر خدا را بكنيم كه ما را از اين خطرات عظيم نجات داده است . »
ناپليون بعد از مراجعت از مصر نيز خيال سفر هند را فراموش نكرد . اوقاتى كه كونسول اول بود طرح اين سفر را با ايمپراتور « پاول » - پدر اسكندر الكساندر اول - به ميان آورد و بعد از آن كه خود ايمپراتور شد ، طرح مزبور را با خود اسكندر تجديد نمود . طرح اين دو ايمپراتور الان در دست است . لكن آن اوقات دول فرنگ از اوضاع ايران و افغانستان به كلى بىخبر بودند اما امروز براى لوازم سفر هند اطلاعات مفصل و طرحهاى كامل در دست دارند كه در پيش آنها نقشهء ناپليون ناقص به نظر مىآيد . ولى طرح ناپليون بناى طرح متأخرين محسوب مىشود ، لهذا طرح مزبور را در اينجا ذكر مىنماييم . طرح ناپليون بزرگ در لشكركشى به سوى هند و مقصود از سفر هند اين است : ناپلئون مىگويد كه « انگليسيان را بايد به كلى از هند بيرون بكنيم و سكنهء اين مملكت پرنعمت را از طوق انقياد انگليس مستخلص نماييم . به جهت رونق صنايع و تجارت ملل فرنگ ، خاصه به جهت امتعهء فرانسه ، مخرجهاى تازه باز كنيم . اين است مقصود از سفر هند كه موجب فخر ابدى خواهد شد از براى رؤساى آن دول كه مؤسس چنين سفر جلالت اثر مىشوند . »
اتفاق دولتهاى فرانسه و روس براى سفر هند به قرار ذيل است :
دولت فرانسه و دولت روس به اتفاق هم هفتاد هزار لشكر مأمور به سواحل رود « اتل » خواهند كرد . ايمپراتور نمسه در تسهيل عبور لشكر فرانسه از خاك نمسه لازمهء همدستى را به عمل خواهد آورد كه لشكر فرانسه از رود طونه به كنار درياى سياه نزول بكند . به محض امضاى اين طرح لشكركشى ، ايمپراتور روس حكم خواهد فرمود كه در « حاجى ترخان » سى و پنج هزار لشكر جمع بشوند كه از آن جمله بيست و پنج هزارش لشكر منظم و ده هزارش قزاق باشد .
اين سى و پنج هزار لشكر را بلادرنگ سوار كشتى كرده به استراباد خواهند برد كه در آنجا منتظر ورود لشكر فرانسه باشند . استرآباد معسكر لشكر متفقه خواهد بود . جميع تدارك جنگى و آذوقه عسكريه در آنجا جمع شده ، شهر