نيز خانه دو است ، تا « 1 » شناخته شد كه صورت عالم كه آن « 2 » انسان كبير است برابرست با صورت مردم كه آن « 3 » عالم صغير است . و اين [
b
95 ] مثال را صورت كرديم تا زير حسّ « 4 » خوانندگان افتد ، و اين صورت اينست كه بخطّ استوا و بروج مبيّن كرده شد ، و باللّه التوفيق و صلّى اللّه على نبيّه محمّد و آله كه حكماء دين حقّاند .
( 332 ) و اين همهء بيانهاء عقلى و عيانهاء حسّى كه گفتيم و كرديم ، مقدّماتست مر رسيدن را بسخن ايشان كه رهايش أبدى از عذاب جاويدى « 5 » و سعادت بىنهايت با « 6 » نعمت سرمدى اندر متابعت ايشان است . اندرين معنى آنست كه گفتند : خداى تعالى مردم را « 7 » بر مثال خلقت [
a
96 ] عالم آفريد از بهر آنك تخم عالم جوهر مردم بود ، و عالم به مثل درختيست كه بار آن « 8 » درخت مردم عاقلست . و غرض « 9 » نشانندهء تخم درخت و تعهّد « 10 » او مر درخت را آن باشد تا بار ازو حاصل آيد نه آنك تا آن درخت موجود باشد . نبينى كه هر درختى كه بار نيارد باغبان مر او را بر كند و بسوزد ؟ و خبرى « 11 » از رسول ما - صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم - گفت « 12 » كه « هر درختى كز نشاندن ما نيست آتش به دو سزاوارترست » بدين خبر « كلّ شجرة ليست من « 13 » غرسنا ، فالنار أولى بها . » اين خبر مثل است بشهادت آفرينش . و عقلا دانند كه به حكم اين خبر درختانى كه اندر باغ دين جاهلان كاشتند ، رسول آن نشانده را به آتش بسوزد . و اين
هامش
( 1 ) تا : ناA( 2 ) آن : ازA( 3 ) آن : ازA( 4 ) حس : ؟ ؟ ؟ ؟ حسسA( 5 ) جاويدى : + مقدماAتكرار كلمهء سطر قبل
( 6 ) بىنهايت با : بىنهايت راA( 7 ) مردم را : + مردم راAتكرار
( 8 ) بار آن : بادانA( 9 ) و غرض : و عرضA( 10 ) و تعهد : و بعهدA( 11 ) و خبرى : و خبرA( 12 ) گفت : گفتىA( 13 ) من : مرA