وَ أَنْتُمْ ظالِمُونَ
و شما يعنى اسلاف شما ستم كنندهايد بر نفس خود به اختيار شريك براى خدا تعالى تفصيل اين مجمل در سورهء مباركهء اعراف و غير آن خواهد آمد .
ثُمَّ عَفَوْنا عَنْكُمْ
پس عفو كرديم و در گذشتيم از گناه شما يعنى از گناه اسلاف شما ، بعد از آنكه توبه و انابت كردند
مِنْ بَعْدِ ذلِكَ
از پس فرا گرفتن گوساله را بخدايى
لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
تا آنكه شما و اسلاف شما شكر گوييد خداى تعالى را بر نعمت عفو .
وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ
و آن را نيز ياد كنيد كه داديم ما موسى را دو خير : كتاب توراة و معجزات فارقه ميان حق و باطل ، و ميتواند كه معنى آيت چنين باشد كه ياد كنيد وقتى را كه داديم ما موسى را توراة كه جامع صفت كتابيّت و مفارقيّت ميان حق و باطل است
لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
تا آنكه شما بوسيلهء آن راه راست يابيد .
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ
و ياد كنيد آن وقت را كه گفت موسى مرقوم خود را كه عابدين عجل بودند :
يا قَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ
اى قوم من ! بدرستى كه شما ستم كرديد بر نفسهاى خود
بِاتِّخاذِكُمُ الْعِجْلَ
بفرا گرفتن شما گوساله را كه خود ساخته و پرداختهايد بخدايى
فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ
اگر مراد از توبهء بنى اسرائيل قتل انفس ايشان باشد معنى آيت چنين است كه : پس عزم توبه و بازگشت كنيد بسوى پروردگار خود به اين قسم كه پس بكشيد نفسهاى خود را ، و اگر مراد از توبه غير قتل انفس باشد معنى چنين است كه : پس توبه و بازگشت كنيد بسوى پروردگار خود و تمام كنيد آن توبه را به اينكه پس بكشيد نفسهاى خود را ، و ميتواند كه «
فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ
» خطاب باشد بآنانى كه گوساله نپرستيدهاند به اينكه بقتل آريد جمعى را كه گوساله پرستيدهاند ، و ايراد « انفسكم » اشارتست بر اينكه اينها همه در حكم نفس واحدند ، و در تفسير «
فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ
» مرويست كه
« يقتل بعضكم بعضا ، يقتل من لم يعبد العجل من عبده »
و اينحديث مؤيّد احتمال مذكور است .