سورة الصف
مكية اربعة عشرة آية ابى بن كعب از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم رواية كرده كه هر كه سوره عيسى بخواند عيسى از براى او استغفار كند مادام كه در دنيا باشد و در قيامت رفيق او باشد ابو بصير از ابو جعفر عليه السّلام رواية كرده كه هر كه صورة الصف بخواند و مداومت نمايد حق تعالى او را در صف ملايكه و انبيا جاى دهد و چون حق تعالى ختم سورة الممتحنه نمود بقطع موالاة كافران افتتاح اين سوره بايجاب قطع اين موالاة ظاهر او باطنا نمود و بعد از آن امر ببندگان فرمود بجهاد با ايشان و گفت
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
سَبَّحَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
به پاكى و پاكيزگى ياد كرد مر خدايرا آنچه در آسمانست از جملهء علويات و آنچه در زمينهاست از سفليات
وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
و او غالبست در حكم كردن و به هيچ وجه مغلوب نگردد درست كار كه خلل بافعال او راه نيابد مرويست كه جمعى از اصحاب به آن قدوه احباب گفتند يا رسول اللّه اگر بدانيم كه دوستترين عمل نزد خدا كدام است ما اموال و انفس خود را بدان بذل كنيم حق تعالى آيهء
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ
كه بعد از اين مذكور خواهد شد انزال فرمود و چون در روز احد بقول خود عمل نكرده از جهاد فرار نمودند حق تعالى توبيخ ايشان فرموده به اين آيه .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
اى آنان كه گرويدهايد
لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ
چرا ميگوئيد چيزيرا كه نميكنيد و بجاى نميآريد .
كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ
بزرگست از روى شدت غضب و خشم نزد خداى
أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ
آنكه بگوئيد آنچه نخواهيد كرد و نزد اكثر علما اين آيه عامست يعنى هر كه سخنى گويد و نكند در عقاب داخل است در خبر است كه حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در شب معراج ديد كه لبهاى چنين كسان بمقراض آتشين ميبريدند مرويست كه سعيد بن مسيب رسول و اصحاب او را برنجانيدى و در روز بدر صهيب او را بكشت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از كشتن او خوشحال شد و گفت ويرا كه كشت يكى بدروغ گفت من او را كشتم عبد اللّه عوف گفت دروغ ميگويد صهيب او را بقتل رسانيد رسول فرمود يا ابا يحيى تو او را كشتى گفت نعم يا رسول اللّه پس حق تعالى اين آيه نازل ساخت در ترغيب جهاد و ميفرمايد كه .
إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الَّذِينَ يُقاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ
بدرستى كه خداى دوست ميدارد آنانرا كه كارزار كنند در راه خداى
صَفًّا
در حالتى كه صف زدگانند در معركه جهاد
كَأَنَّهُمْ بُنْيانٌ مَرْصُوصٌ
گويا كه ايشان بناهاى از ارزيز ريخته شدهاند اين كنايتست از استحكام