از من كه نصرت كند و از عذاب من خلاص دهد . آنگه گفت :
[ وَ نَحْشُرُهُمْ ]
ما ايشان را روز قيامت برانگيزيم بر رويهاى ايشان يعنى ايشان را بر روى كشيم بر آتش دوزخ .
أنس مالك گفت : از رسول خداى پرسيدم كه خداى تعالى كافران را چگونه بر روى حشر كند ؟ - گفت : آن خداى كه قادر باشد بر آنكه ايشان را قوّت دهد تا بر پاى بروند تواند كه چنان سازد كه بر روى بروند . كوران باشند و كران و گنگان .
عبد اللّه عبّاس گفت : كور باشند ؛ از آنكه چيزى كه ايشان را بايد كه ببينند نبينند ، و كر باشند ؛ از آنكه آنچه ايشان را بايد كه بشنوند نشنوند ، و گنگ باشند از حجّت ؛ از آنكه سخنى نگويند كه ايشان را در آن خيرى باشد . مقاتل گفت : اين آنگه باشد كه ايشان را گويند در دوزخ : اخسئوا فيها و لا تكلّمون ؛ پس از آن نه چيزى بينند نه چيزى گويند ، و نه چيزى شنوند . و گفتهاند كه : در بعضى مواقف شنوند و بينند و سخن گويند و در بعضى مواقف نه ، و جاى ايشان دوزخ باشد ، هرگه كه آتش او ساكن گردد ما آن را برافروزيم و در زيادت گردانيم سوختن او را « 1 » .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيات 98 تا 100 ]
ذلِكَ جَزاؤُهُمْ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِآياتِنا وَ قالُوا أَ إِذا كُنَّا عِظاماً وَ رُفاتاً أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداً ( 98 ) أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ قادِرٌ عَلى أَنْ يَخْلُقَ مِثْلَهُمْ وَ جَعَلَ لَهُمْ أَجَلاً لا رَيْبَ فِيهِ فَأَبَى الظَّالِمُونَ إِلاَّ كُفُوراً ( 99 ) قُلْ لَوْ أَنْتُمْ تَمْلِكُونَ خَزائِنَ رَحْمَةِ رَبِّي إِذاً لَأَمْسَكْتُمْ خَشْيَةَ الْإِنْفاقِ وَ كانَ الْإِنْسانُ قَتُوراً ( 100 )
اين جزا و پاداشت ايشان است كه ما آتش دوزخ بر ايشان مسلّط گردانيم تا ايشان را ميسوزد و اجزاى ايشان را متفرّق ميگرداند آنگه اعادت ميكنيم و باز همچنان ميگردانيم تا حسرت و عذاب ايشان در زيادت مىشود بسبب آنكه ايشان بآيات ما كافر شدند و حشر و نشر را تكذيب كردند و گفتند : چون ما استخوان شويم و ريزيده و پوسيده گرديم ما را خلقى نو برانگيزند و باز زنده گردانند ؟ ! و اين بر سبيل تعجّب
هامش
( 1 ) - در تفسير ابو الفتوح ( ره ) :« كُلَّما خَبَتْ زِدْناهُمْ؛ هرگه كه فرو ميرد ما آن را درفش و لهب و بسخيدن بيفزائيم » .