« وَ إِلى عادٍ أَخاهُمْ هُوداً قالَ يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ »
يعنى ليس لكم ربّ غيره . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه سيم ما بمعنى آنكه بود
چنان كه در سورة البقره ( 159 ) گفت :
« إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ ما أَنْزَلْنا مِنَ الْبَيِّناتِ وَ الْهُدى »
يعنى الّذى أنزلنا من البيّنات و الهدى . و در سورة سبا ( 47 ) گفت :
« قُلْ ما سَأَلْتُكُمْ مِنْ أَجْرٍ فَهُوَ لَكُمْ »
يعنى الّذى سألتكم من أجر . و در سورة و اللّيل ( 3 ) گفت :
« وَ ما خَلَقَ الذَّكَرَ وَ الْأُنْثى »
يعنى الّذى خلق الذّكر و الأنثى . و ازين معنى در قرآن بسيارست .
و وجه چهارم ما بمعنى كدام چيز بود و آن را استفهام خوانند
چنان كه در سورة البقره ( 133 ) گفت :
« أَمْ كُنْتُمْ شُهَداءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قالَ لِبَنِيهِ ما تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي »
يعنى أىّ شىء تعبدون من بعدى . و هم درين سورة ( 175 ) گفت :
« أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ »
يعنى أىّ شىء جرّأهم على عمل يدخل النّار . و اين ما را اهل لغت ماء تعجّب نيز خوانند . و در سورة عبس ( 17 ) گفت :
« قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ »
يعنى أىّ شىء أكفره . و اين ما را نيز هم تعجّب گويند .
و وجه پنجم ما بمعنى صله بود يعنى زيادت باشد در ان كلام
چنان كه در سورة آل عمران ( 156 ) گفت :
« فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ »
يعنى فبرحمة من اللّه ، و ما صلة فى الكلام . و در سورة المايده