چيزى بوذ كى چون قصد بر بالا رفتن كنند سبب سلامت يافتن بوذ در بر رفتن و نردبانرا ازين جهت « سلّم » گويند .
« فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ »
فافعل ، آيتي بايشان آور
« وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى »
و اگر خذاى - تعالى - خواستى ايشانرا همه راه راست نموذى تا همه اهل ايمان بوذندى
« فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ »
بانّه يؤمن بك بعضهم دون بعض ، و تو از آنان مباش كى ندانى كى ايشان بعضى غير از بعضى به تو ايمان 1834 آرند ، و انّ من يكفر به انّما يكفر لسابق علمه بهم انّهم لا يؤمنون ، و سبب كفر ايشان آنست كى خذاى - تعالى - بعلم سابق خوذ دانسته است كى ايشان ايمان نيارند .
« إِنَّما يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ »
أجابت دعوة تو در ايمان آنان كنند كى شنوايى دل دارند - يعنى مؤمنان كى استماع ذكر يعنى قرآن مىكنند و آن را متابعت مىكنند و از آن منفعت مىيابند ، نه چنانك كافرانند كى گوش ايشان از شنيذن حق كرست .
« وَ الْمَوْتى »
يعنى كافران كى به حقيقت مردهاند
« يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ »
مع الموتى ، روز قيامت خذاى - تعالى - ايشانرا با مردگان برانگيزذ ( 365 )
« ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ »
پس ايشانرا بحضرة خذاى - تعالى - بازگردانند و ايشانرا بحسب اعمال حكم فرمايذ .
« وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ 1835 عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ »
يعنى حارث عامر و اصحابش گفتند : چه بوذى كى آيتي بمحمّد از خذاى او فرو آمذى ؟
« قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ »
بگو - اى محمّد ! - خذاى - تعالى - قادرست بر آنك آيتي فرستذ امّا ايشان نادانند كى ايشانرا در نزول آن چيست .
قوله - تعالى - :
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 42 ]
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 )
1836 .
بامّتان از پيش از تو رسولان فرستاذيم ، كافر گشتند و ايمان نياوردند
« فَأَخَذْناهُمْ »
پس از آن عذاب كرديم ايشانرا
« بِالْبَأْساءِ »
به سختى و گرسنگى
« وَ الضَّرَّاءِ »
و به رنجورى و زمانت 1837 يعنى سستى اعضا
« لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ »
تا ايمان آرند و توبت كنند و خضوع و خشوع پيشگيرند .
« فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا »
اگر عذاب ما بايشان فروذ آمذى
« تَضَرَّعُوا »
ايمان آوردندى ، فكشف عنهم ، عذاب از ايشان برداشتيمى
« وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ »
و ليكن دلهاى ايشان