سورهء - 90 - بلد - 20 - آيه - مكى - جزو 30
تفسير لفظى [ آيات 1 الى آخر ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ .
بنام خداوند فراخ بخشايندهء مهربان .
1 -
لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ .
سوگند مىخورم به شهر مكّه - * -
2 -
وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ .
و تو ( اى محمّد ) دست گشاده و گشاينده و پيروز اين شهرى « 1 » - * -
3 -
وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ .
و سوگند به هر زاينده و زاده و نازاينده ! - * -
4 -
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ .
ما آدمى را در رنج و سختى بر كار آفريديم - * -
5 -
أَ يَحْسَبُ أَنْ لَنْ يَقْدِرَ عَلَيْهِ أَحَدٌ .
« 2 » آيا او مىپندارد كه كسى بر او برنيايد ؟ - * -
6 -
يَقُولُ أَهْلَكْتُ مالًا لُبَداً .
مىگويد ( در راه دشمنى با محمّد ) من مال فراوان خرج كردم - * -
7 -
أَ يَحْسَبُ أَنْ لَمْ يَرَهُ أَحَدٌ .
آيا چنين مىپندارد كه خدا او را نمىديد كه نفقه مىكرد ؟ - * -
8 -
أَ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ عَيْنَيْنِ
آيا ما براى او دو چشم بينا نيافريديم ؟ -
9 -
وَ لِساناً وَ شَفَتَيْنِ .
و زبانى گويا و دو لب ؟ - * -
10 -
وَ هَدَيْناهُ النَّجْدَيْنِ .
و او را به دو راه رهنمائى كرديم ! - * -
11 -
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ .
پس خود را در آن عقبه نيفكند ؟
( يعنى پل صراط ) « 3 » - * -
12 -
وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ .
چه دانستى كه عقبهء صراط چيست ؟ - * -
13 -
فَكُّ رَقَبَةٍ .
سبب رهائى از گردنهء صراط ، آزاد كردن بنده است
14 -
أَوْ إِطْعامٌ فِي يَوْمٍ ذِي مَسْغَبَةٍ .
يا غذا دادن در روز گرسنگى به فقيران - * -
15 -
يَتِيماً ذا مَقْرَبَةٍ .
بهويژه پدر مردهاى كه خويشاوند باشد - * -
16 -
أَوْ مِسْكِيناً ذا مَتْرَبَةٍ .
يا بىنوائى كه در خاك افتاده باشد - * -
17 -
ثُمَّ كانَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَواصَوْا بِالصَّبْرِ وَ تَواصَوْا بِالْمَرْحَمَةِ .
علاوه يا آن كس از گروندگان باشد كه يكدگر را به شكيبائى اندرز مىدهند و يكدگر را به رحم و بخشودن سفارش ( توصيه ) مىكنند - * -
18 -
أُولئِكَ أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ .
آنان ياران دست راست يا كسان با يمن و بركت هستند - * -
19 -
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِنا هُمْ أَصْحابُ الْمَشْأَمَةِ .
و آنان كه به سخنان ما كافر شدند آنها ياران دست چپ و بر خويشتن شوم هستند - * -
20 -
عَلَيْهِمْ نارٌ مُؤْصَدَةٌ .
بر آنان آتش به سر فرا افكنده است .
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 90 آيه 0
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ .
به نام خدائى كه زمين را از كفى آفريد و آسمان را از بخار ! و از پارهاى گوشت زبان گويا كرد ! و از پارهاى پيه چشم بينا ساخت ! و از پارهاى خون دل دانا كرد ؛ گناهكار را به لطف خود آشنا كرد و جانهاى دوستان را از شوق خود شيدا ! هرچه كرد به جلال و كبريا كرد و از ميان مردمان بندهاى جدا كرد و نام او را محمد مصطفى كرد ، او را كان كرم و وفا و معدن صدق و صفا و قاعدهء جود و سخا و مايهء نور و ضيا و زينت دنيا و عقبا كرد و از كرامت و شرف به شهر گشودهء او سوگند ياد كرد كه :
هامش
( 1 ) - اين آيه در مورد فتح مكه و اختيار پيغمبر به كشتن يا بخشودن كافران نازل شده .
( 2 ) - اين آيه در مورد يكى از كافران بنام ( اسيد بن كلده ) كه به نيروى مال و به بازوى خود مغرور بود ! نازل شده .
( 3 ) - مقصود از عقبه ، پل صراط است كه آن كافر به خيال خودش براى آسان گذشتن از پل ، مال خرج كرده ولى در ظاهر بعنوان دشمنى با محمد ( ص ) جلوه داده !