فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ .
هرگاه به آنگونه مردم زيانى رسد ، خدا را مىخوانند و به سوى او برمىگردند ! و چون بخشايش از خود به آنها چشانيد ، در آن هنگام گروهى از ايشان به خدا شرك مىآورند !
34 -
لِيَكْفُرُوا بِما آتَيْناهُمْ فَتَمَتَّعُوا فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ .
تا به آن نعمت كه به آنها داديم كافر مىشوند ( بگو اى محمّد ) از آن نعمتها برخوردار باشيد و روزگار فرا به سر بريد ، پس از آن به زودى آگاه مىشويد و عاقبت كار خواهيد دانست !
35 -
أَمْ أَنْزَلْنا عَلَيْهِمْ سُلْطاناً فَهُوَ يَتَكَلَّمُ بِما كانُوا بِهِ يُشْرِكُونَ .
آيا ما بر ايشان نامه فرستاديم ، كه آن را دليل و حجّت گيرند ؟ كه آن نامه سخن گويد و گواهى دهد ! به آنچه كه آنها شرك آوردند .
36 -
وَ إِذا أَذَقْنَا النَّاسَ رَحْمَةً فَرِحُوا بِها وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ .
و هرگاه به مردم بخشايشى بچشانيم شاد مىشوند و اگر به ايشان بدى رسد كه خود سبب شدهاند در آن هنگام آنان نوميد مىشوند !
37 -
أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ .
آيا نمىبينند كه خداوند روزى هركس را كه بخواهد فراخ مىكند و بسط مىدهد و روزى هركس را كه بخواهد به اندازه فرومىگيرد ؟ همانا در اين كار نشانيها است براى گروهى كه گرويدهاند ! « 1 »
تفسير ادبى و عرفانى
سوره 30 آيه 20
20 -
وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ .
آيه . اى فرزند آدم ، اگر مىخواهى نشانيهاى يكتائى و يگانگى خدا را بدانى ، چشم عبرت باز كن و در عالم جسمانى خود جولانى كن و به اصل آفرينش خويش نظر نما ، كه مشتى خاك بودى با نهادى تاريك ، در ظلمت بمانده و در تاريكى صفات متحير شده ، تا آنكه در آسمان اسرار ، باران انوار باريدن گرفت و آن خاك عبهر شد و آن سنگ گوهر گشت ! آن نهاد كثيف به اين پيوند لطيف عزيز شد ، خاك پاك شد ، ظلمت نور شد .
آرى ، آراينده و نگارنده مائيم ، آن را كه خواهيم به نور خود بيارائيم ، بهشت به دوستان آرائيم و دوستان به دل آرائيم و دل را به نور خود آرائيم .
پيرى را پرسيدند كه آن نور را چه نشان است ؟ گفت نشانش آنست كه بنده آن نور حق را ، نايافته ! بشناسد و ناديده دوست دارد ، از كار و ياد خود با كار و ياد او پردازد ، آرام و قرارش در كوى او باشد و راز و نازش همه با دوستان او بود ، به روز در كار دين ، به شب در خمار بشريّت يقين بود ! به روز با خلق به خلق بود و به شب با حق بر قدم صدق رود !
سوره 30 آيه 22
22 -
وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ .
آيه . دلائل قدرت حقّ يكى آسمان است كه به ستارگان بياراست و ديگر زمين است كه بر سراب بىحجابى بداشت و صفت آرامش اندر وى داد ، اين جمله
هامش
( 1 ) گشايش روزى و تنگى آن از جانب خداوند به اين جهت است كه بندگان را آزمايش مىكند كه آيا در گشايش روزى ، شكر نعمت مىكنند يا كفران آن ؟ و در تنگى روزى صبر دارند يا بىتابى ؟ و اين دليل بر آزادى و اختيار آدمى است كه خداوند روزى را ميان آنان كم يا زياد مىكند و آن را براى آزمايش آنها مقرر فرموده است .