206 -
إِنَّ الَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يُسَبِّحُونَهُ وَ لَهُ يَسْجُدُونَ .
آنان كه به نزديك خداوند توأند از بندگى و پرستش او سر نمىپيچند و گردن نمىكشند و او را به پاكى مىستايند و وى را سجده مىكنند .
( تفسير ادبى و عرفانى )
199 -
خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ .
آيه . از خداوند كريم مهربان بارخداى همهء بارخدايان به محمّد مصطفى خاتم پيغمبران و مقتداى جهانيان فرمان آمد : كه اى سيّد بزرگوار . از گناه گناهكاران درگذر و عيب آنان بپوش ، و قلم عفو بر جريدهء بدكاران بركش . اى سيّد ، از ما خوى پسنديده و فعل ستوده گير ، گفتارت به راستى و با خلق آشتى ، در صحبت يار نيكان باش ، و در خلوت تيمار بر آنان . اى سيّد ، من كه خداوندم بردبارم و بردباران را دوست دارم ، از دشمن ناسزاى شنوم و شوخى وى در خلوت مىبينم و پرده بر او مىدارم و به عقوبت نشتابم و توبه و عفو بر او عرضه مىكنم و به درگاه خود باز مىخوانم .
بندگان من ، مرا به آواز خوانديد به لبّيك جواب گفتم ، از من نعمت خواستيد عطا كردم ، به بيهوده و ستيزه با من بيرون آمديد مهلت دادم ، فرمان من بگذاشتيد رعايت از شما برنداشتم ، گناه كرديد پرده بر شما نگاه داشتم ، با اين همه اگر بازآئيد بپذيرم و اگر برگرديد باز آمدنتان را انتظار دارم .
200 -
وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ .
آيه . آن مهتر عالم و سيّد فرزندان آدم فرمود : وقتى ابليس را ديدم نزار و درمانده ! سر به جيب مهجورى فروبرده ! گفتم : اى دشمن خدا ، اين ضعف و نزارى از چيست ؟ گفت : اى محمّد ، اين ضعف و گداختگى و درماندگى من از چهار چيز است ، هركس به يكى از آن چهار چيز روى كند چنان گداخته شوم كه نمك در آب گدازد ! و شمع در آتش ! يكى آواز اسب غازيان و مجاهدان راه حق ، دوم آواز مؤذنان در وقت اذان ، سوم كسب حلال طبق شريعت و به مقتضاى ايمان ، چهارم گفتار بندهء مؤمن كه بگويد : پناه به خدا از شرّ شيطان !
از جانب خداوند فرمان آمد كه اى محمّد ، هركس با دشمن بجنگد زره بايد و خفتان ، جوشن و برگستوان ، خود و مغفر ، خيل و لشكر . اى محمّد ، امّت تو در معركهء شيطان قرار گرفتهاند زره ايشان :
فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ،
جوشن ايشان :
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ،
خود ايشان :
قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ ،
چون با سلاح و اسباب و مهمّات به جنگ شيطان روند لاجرم از وساوس و نزغات وى ايمن شوند كه شيطان را به مؤمنان سلطهاى نيست .
هر پادشاهى را حمايت گاهست و خداوند را سه حمايتگاه : يكى توحيد و شهادت كه گفت : لا إله الّا اللّه حصنى ، دوم حرم مكّه كه فرمود :
مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً ،
سوم گفتار : اعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم .
لطيفه : آهوى دشت و مرغ هوا كه سايهء حرم كعبه بر فرق وى افتاد از آسيب و آزار ايمن گشت ، توحيد و شهادت ، محل حصن و امن پادشاه جهانيان و خداوند عالميان است . اگر زنّار دارى اگر بتپرستى و هزار سال بت را سجده كردى و آتشپرستى ، چون يكقدم بر بساط توحيد و شهادت نهادى ، از آتش عقوبت ايمن گشتى و مستحق رضوان اكبر شدى !
پيغمبر فرمود :
أَعُوذُ بِاللَّهِ
حمايتگاه مولى است ، هر بندهاى كه فتنهء ديو است و سخرهء شيطان و دربند همزات و غمزات ابليس ! چون چنگ نياز در اين كلمهء عروهء وثقى زند و اعوذ باللّه من الشّيطان الرّجيم گويد ، ابليس را به طاعت و ايمان او كارى نه ! و هيچ دشمن را در قرارگاه او قرارى نيست !