ابن عبّاس گفت و سعيد بن جبير : آمرزگارست مر وصى را بدانكه صلح كرد ميان « 1 » ميراثخواران ، و مهربانست فرو كه رخصت داد مرو را بدان .
آيهء 183
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ .
يا آن كسهايى كه بگرويديد به خداى ، فريضه كرد فر شما خداى [ 54 ] روزهى ماه رمضان .
كَما كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ .
چنان كه فريضه كرده بود فر اهل انجيل ، قوم عيسى .
لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ .
تا بپرهيزيد از طعام و شراب و مباضعت .
آيهء 184
أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ .
روزگارهاى شمرده ، سى روز به قول مقاتل . و بو سهل انمارى گفت : فريضه كرد خداى عزّ و جلّ فر شما چنان كه فريضه كرد فر آنكه پيش از شما بودند به معنى فريضگى نه به عدد ايام .
فَمَنْ كانَ مِنْكُمْ مَرِيضاً .
او هركه از شما بيمار بود .
أَوْ عَلى سَفَرٍ .
يا به سفر بود ، روزه بگشايد به ماه رمضان .
فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ .
فرو واجب بود به عدد آن روزگار كه بگشاده باشد روزه ، روزه بدارد .
وَ عَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ .
و فران كسهايى كه مر ايشان را توانايى روزه داشتن بود به ماه رمضان ، بيمار و مسافر نبوند و روزه بگشايند .
فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ .
فرايشان صدقه دادن مسكين مر هرروزى را كه بگشاده باشند ، طعام دهند مر مسكينى را نيم صاع گندم . دو من به قول كوفيان .
فَمَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً .
و هركه زيادت كند فر دو من و بيشتر دهد .
فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ .
آن مرورا به از آن بود كه يكى مسكينى را دهد دو من ، به قول كلبى و مقاتل .
و خواجه بو منصور گفت :
فَهُوَ خَيْرٌ لَهُ .
آن ثوابى بود مرورا كه پيش فرستد .
وَ أَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ .
و اگر روزه بداريد چو درست باشيد و به سفر نباشيد به مر شما را از آنكه بگشاييد و مر درويش را طعام دهيد . [ 55 ]
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ .
اگر بدانيد كه چه ثواب است مر روزهداران را . ابن عبّاس گفت و قتاده و مقاتل : اين آيت منسوخ شد ، بدان گفت :
فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ .
آيهء 185
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ .
ماه رمضان آن ماهى است كاندرو فرو فرستادند قرآن از لوح المحفوظ به آسمان نخستين ، بيست شب اندر بيست سال ، و
هامش
( 1 ) . متن : شان .