عز و جل اختيار كند و برگزيند از بهر پيغامبرى خويش آن را كه او خواهد ، نه آن را كه كافران خواهند
وَ اللَّهُ ذُو
« 1 »
الْفَضْلِ الْعَظِيمِ
( 104 ) خداوند راست تعالى بر بندگان اوى زيادتيهاى بزرگ ، از دادن ايمان و فرستادن قرآن و اختياركردن به پيغامبرى
ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها
فى الآية تقديم و تأخير معناه كلّما نرفع حكم آية او قرآءة آية
نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها
بالقرآءة و العمل
أَوْ مِثْلِها
فى القرآءة و العمل
أَوْ نُنْسِها
نتركها غيرمنسوخة يعمل « 2 » بها الى يوم القيامة گفت هرآيتى كه ما آن را منسوخ گردانيديم آيتى ديگر فرستيم همچنان ، و برابر آن به ثواب و كاركردن آن ، يا خود بگذاريم « 3 » آن را و منسوخ نكنيم تا هم بران كار مىكنند
أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
( 100 ) و ندانى تو اى كه مىدانى به حقيقت
أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
كه خداوند تعالى بر هرچه بخواهد كه بكند و بفرمايد قادرست و توانا ، و كس او را باز نتواند داشت . و قولى ديگر گويى
أَنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
از آنچه كه خداوند عز و جل بر آنچه خواهد كه بكند قادرست و توانا ، خواهد آيت را منسوخ كند ، خواهد نكند . و شرح اين اكنون آنست :
بدان كه قرآن بر سه رويست بعضى ناسخ است و بعضى منسوخ و بعضى محكم . اما ناسخ آن آنست كه پيش ازان آيتى آمده باشد و بدان كار فرموده ، پس آن آيتى ديگر آيد و كارى ديگر فرمايد ، وزان كار پيشين باززد كند . اين آيت كه پستر آمد آن را ناسخ خوانند و آن پيشين را منسوخ خوانند و نسخ برداشتن حكمى بود به حكمى ديگر ، چنان كه ايزد تعالى
وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ *
هامش
( 1 ) . اصل : ذو الفضل .
( 2 ) . ظ : يعمل به ضم ياء .
( 3 ) . اصل : بگداريم .