در اواخر كه سوزش و حدّت زائل گشته و ليكن هنوز چرك مىآمده باشد ، استعمال اين شياف نافع است ؛ صفت آن : كُندُر ، دَمُ الأخَوَين ، سفيداب قلعى ، انزَروت ، صمغ عربى و نشاسته ؛ اجزاء مساوى ، نرم كوبيده ، با شير دختران و يا شير الاغ - و اگر يافت نشود ، با لعاب بزرقطونا و يا لعاب به دانه - سرشته ، شياف باريك سازند و در احليل گذارند . و اگر در شير اين شياف را حل نموده ، قطور و يا تزريق نمايند نيز نافع است . و اكثر نسخ زَرّاقات در « قرابادين » ذكر يافت .
[ فايده ] : گاه قرحهء مجارى بول - كه به فارسى « سوزَنَك » و به هندى « سوزاك » گويند - از مباشرت بازن حايض - خصوص در اوّل آن - و يا زنان فاحشه و يا پوشيدن زير جامهء شخصى كه به اين مبتلا باشد . و گاه به سبب محتلم شدن و جَستن از خواب كه قدرى ماده « 1 » منى مندفع گردد و مابقى بماند و بعد از آن به زودى بول ننمايند . و يا آن كه در بيدارى بههنگام مباشرت ، نزديك به انزال خود را بازدارند و انزال ننمايند . و از خوردن شيرينىهاى « 2 » شديدة الحلاوة و حادّ تُند نيز عارض مىگردد .
و علامات و علاج همه ، قريب به آن است كه ذكر يافت . و اشَدّ و دشوارتر در علاج ، آن است كه از مباشرت زن حايض و يا زنان فاحشه به هم رسيده باشد ؛ خصوص كه زن را به خود كشيده [ باشد ] .
فصل بيستم از مطلب دوم : در بيان « ضَعفِ باه » و اسباب و علامات و معالجات آن
بدان كه اين ، از اسباب كثيره عارض مىگردد . و در اين ، صحّت و تقويت اعضاء رئيسه و معده و گُرده ضرور است . و به علّت و ضعف هر يك از اينها ، ضعف و نقصان در آن به هم مىرسد . پس :
هامش
( 1 ) . الف : ( ماده ) حذف شده .
( 2 ) . الف : شيرينهاى .