چسبانيدن زلو به زير گوش و چكانيدن شير دختر و سفيدهء تخم مرغ با لعاب به دانه و بزرقطونا در گوش .
و اگر وجع شديد باشد ، « شياف ابيض افيونى » را با سفيدهء تخم مرغ ساييده در گوش بچكانند . و يا اندكى افيون و شمّهء زعفران را در آب حل كرده ، به فتيلهء كتان آلوده ، در گوش بگذارند و حضض مكّى و شياف ماميثا و صندل سرخ و پوش دربندى و كافور ، با آب گشنيز سبز يا خيار يا كاهو يا كوكنار يا عنب الثّعلب يا هميشه بهار ساييده ، به دور گوش بمالند . و طَلاى قرص مبارك مذكور با آب گشنيز سبز به دور گوش بسيار مفيد است .
و اگر سبب آن صفراست
علامت آن : علامات رمد صفراوى است .
و علاج آن : نيز مانند علاج آن [ است ] ؛ مگر آن كه در اينجا احتياج به مبرِّدات و مسهل بيش تر است . و هر گاه وجع شديد نباشد ، احتياج به فصد نيست . و تدابير ديگر از قطورات و اطليه ، به نهجى است كه در درد گوش دموى ذكر يافت . و دوا و غذا به نحوى است كه در رمد صفراوى مذكور شد .
و در درد گوش « 1 » [ از ] هر نوع كه باشد ، چكانيدن روغن گُل كه با سركه سه برابر آن جوشانيده باشند تا سركه رفته روغن مانده باشد ، نافع است .
و اگر سبب درد گوش ، بلغم است
علامت آن : فقدان علامت دموى و صفراوى و خفّت وجع و سنگينى سرو وجود علامات صداع بلغمى .
علاج آن : به دستور علاج صداع بلغمى [ است ] . و قطور آب مرزنجوش و يا روغن بادام تلخ با آب ترب و يا آب مطبوخ مرزنجوش و اسطوخودوس و افسنتين و يا روغن گُلى كه آب مطبوخ اينها را در آن جوشانيده باشند و يا روغن گندنا و آب برگ بكاين - كه « آزاد درخت » نامند و آب برگ نيم با عسل در گوش چكانيدن مفيد است .
هامش
( 1 ) . ب : دواى درد گوش .