[ 739 ] پرهيزات لازم در تمام اقسام اورام ريه و حجب و اضلاع .
[ 740 ] فصل دوازدهم : در جمود الصدر ( برد الصدر ) ؛ يعنى عضلات و حجب سينه سرد شوند و كثيف شده و نوعى تمدد بيابند كه منع قبض و بسط سينه كنند .
[ 741 ] فايده : مضرات افيون و دود سرب در ايجاد جمود الصدر و ساير امراض .
[ 742 ] باب دهم : در امراض قلب .
[ 743 ] تشريح قلب .
[ 744 ] فايده : ربط ميزان شجاعت حيوان به حجم قلب او .
[ 745 ] فصل اول : در سوء مزاج دل ؛ كه گرم باشد ، يا سرد ، يا خشك يا تر .
[ 746 ] فايده : چند قانون كلى در علاج تمام سوءمزاجات دل .
[ 747 ] تنبيه : اگر سبب ، حرارت باشد و از تبريد نفعى حاصل نشود ، معلوم است تبريد شديدتر مىطلبد .
[ 748 ] فصل دوم : در خفقان ؛ يعنى طپش قلب ؛ كه هشت قسم است .
[ 749 ] اول : از سوء مزاج ساده ، كه در دل باشد .
[ 750 ] دوم : از كثرت خونى كه در بدن باشد .
[ 751 ] سوم : از صفراى مجتمع در عروق قلب باشد .
[ 752 ] فايده : لزوم كوچ مبتلا به خفقان گرم از شهرهاى گرمسير .
[ 753 ] چهارم : از مادهء بلغم باشد .
[ 754 ] پنجم : از اجتماع سودا در رگهاى دل باشد .
[ 755 ] ششم : از استفراغات مفرط يا سوء تدبير در اكل و شرب باشد .
[ 756 ] هفتم : از ذكاوت حس دل باشد .
[ 757 ] فرق خفقان حاصل از ذكاوت حس دل يا ضعف حس آن .
[ 758 ] هشتم : به مشاركت اندامها يا به سبب گزيدگى باشد .
[ 759 ] فصل سوم : در غشى ؛ يعنى بىهوشى به سبب آزار قلب ؛ كه سببش يا تحليل روح در اثر لذت شديد يا استفراغ مفرط يا دردهاى عظيم يا سموم حاره است ؛ يا جمود و احتقان و خفگى روح است در اثر امتلاى مفرط يا غم يا ترس مفرط ناگهانى و يا شرب سموم بارده و يا سدهء شريان وريدى يا ابهر .
[ 760 ] اول : غشى امتلائى ، مثل غشى ابتداى تبها .
[ 761 ] دوم : غشى استفراغى ؛ مثل غشى حادث از وجع ، لذت و فرح مفرط .
[ 762 ] سوم : غشى به سبب وصول ابخرهء موذيه يا كيفيت سميه به دل .
[ 763 ] چهارم : غشى به سبب سوء مزاج سادهء دل .
طب اكبرى ( فارسى ) — صفحة مقدمه و فهرست 50
مساهمون: مؤسسه احياء طب طبيعى
صمقدمه و فهرست ٥٠