را به آهنى كه مخصوص به اين كار بود بتراشند . و بهر نظف و پاكى و جلا ، زبد البحر و نمك و خاكستر صدف بر دندان مالند تا ازالهء مرض كند . و بهر ستر و پوشيدن بو ، سنونى كه از آس و مازو و سعد و مصطكى و ورد و رامك « 1 » ساخته باشند استعمال نمايند .
[ 561 ] ششم : آنكه عفونت شش سبب بخر شود . و اين عارضه ، در آخر سل پديد آيد .
[ علاج : در همان جا خواهد آمد ] .
[ 562 ]
فصل [ هفدهم ] : در ورم الحنك
« 2 » اين را دو سبب است : يكى ، خون حارّ حادّ الكيفية . دوم ، رطوبت قليل الحرارت :
اما علامت دموى ، سرخى كام است مع الوجع .
علاج : رگ زنند . و به طبيخ هليله و شاهتره طبع را فروآرند . و بهر ردع ماده ، اندر ابتدا مضمضه كنند به سركه كه در وى آس و گل سرخ و گلنار و بيخ عنب الثعلب جوشانيده باشند . و بر كام بيفشانند ذرور قابضه كه از طباشير و گل سرخ و تخم خرفه و نشاسته و كتيرا و صمغ و آرد عدس و اندكى كافور ترتيب داده باشند . و اندر انتها ، به طبيخ بابونه و بنفشه و تخم مرو [ و ] فلوس خيارشنبر حل كنند و تمضمض نمايند تا ما بقى را تحليل كند .
علامت رطوبى ، نرمى و سپيدى آماس است و درد نابودن .
علاج : بهر تنقيه ، ايارج خورند و به مرى كه كزمازو و عاقرقرحا در وى آميخته باشند غرغره كنند تا هم قبض و تقويت حاصل آيد و هم تقطيع و تحليل ماده .
هامش
( 1 ) . رامك ، دوائيست مركب از مازو و پوست انار و زاج سياه و صمغ عربى و دوشاب .
( 2 ) . قاموس القانون :pharyngitis ; inflamnation of the pharynx.