أبدا بر افراد غير متناهى ليل كه عدم ضوء آفتاب است در هوا أزلا و أبدا ، چنانكه ظاهر است . و چون حال چنين باشد ، پس افراد لا اجتماع آنها بايد كه يا از توابع اجتماع تعميرى باشد يا از توابع اجتماع تخريبى ، و تقدم و تأخر آنها نيز تابع « 1 » تقدم و تأخّر اجتماعات آنها باشد نه امر غير تابع ، يا توان گفت لا اجتماع بايد كه مقدم باشد بر اجتماعات تعميريه و تخريبيه جميعا .
اما جواز كمّ منفصل غير قارّ غير متناهى الطرفين ظاهر است ، از آن جهت كه هرگاه ثابت شد كه تحريك نفس فلك مر بدن خود را غير متناهى الطرفين است ، فحينئذ جايز خواهد بود كه ناطق دايمى بوده ، قولش نيز مطابقا لحركته غير متناهى الطرفين باشد .
مقالهء دهم در بيان مذاهب قائلين به أدوار و أكوار
قال صاحب الشجرة الالهيه : « ذكر جماعة من أصحاب الأدوار « 2 » و من جملتهم صاحب رسايل اخوان الصّفا إنّ للاشخاص الفلكية حول الأركان الأربعة « 3 » أدوارا « 4 » كثيرة و لأدوارها أكوار و لكواكب « 5 » فى أدوارها و أكوارها قرانات و يحدث فى كلّ دور و كور و قران فى عالم الأركان حوادث لا يمكن عدّها « 6 » و إحصاؤها إلّا أنّهم ذكروا من الأدوار خمسة أنواع و ما يحصل من كلّ نوع فى عالم الكون و الفساد . فالأول « 7 » أدوار الكواكب السيارة فى أفلاك تداويرها . و الثانى أدوار مراكز تداويرها فى أفلاكها الحاملة . و الثالث أدوار أفلاكها الحاملة فى فلك البروج . الرابع أدوار الكواكب الثابتة « 8 » فى فلك البروج . الخامس أدوار الفلك المحيط . و أمّا الأكوار فهى « 9 » عبارة عن استينافات « 10 » الأدوار و عودات هذه الكواكب و النقط
هامش
( 1 ) . ( م ) : مانع .
( 2 ) . ( شجرة الالهية ) : + الاكوار .
( 3 ) . ( همان ) : أربعة .
( 4 ) . ( م ) : ادوار . ( در الشجرة الالهية ( نسخهء خطى ) نيز « ادوار » ضبط شده است ) .
( 5 ) . ( شجرة الالهية ) كورا و لكواكبها .
( 6 ) . ( همان ) : عددها .
( 7 ) . ( همان ) : و الاوّل .
( 8 ) . ( همان ) : الباشر .
( 9 ) . ( همان ) : فهو .
( 10 ) . ( همان ) : استنافاتها .