و محلّل رياح و مقىء و مدرّ بول و حيض و مخرج جنين مرده و قاتل زنده و مقوّى جگر و معدهء سرد و جالى و به غايت عطسه آرنده و آشاميدن و طلا كردن او جهت استسقاء و سپرز و يرقان و عرق النسا و مفاصل و طلاى او با عسل جهت بهق و برص و حكّه و قوبا و سعوط او به آب به قدر يك عدس جهت امراض باردهء دماغى و با روغن بنفشه جهت شب كورى و ضعف باصره و رفع بىهوشى مصروع و مسكوت و بىحسى صاحب فالج و ضماد او با دو وزن او زرنيخ و روغن زيتون جهت رويانيدن موى داء الثعلب و داء الحية ، مجرب و قى كردن به آن جهت عسر نفس و ربو و با بيخ كبر و جاوشير جهت ريزانيدن سنگ گرده و مثانه و تنقيهء سودا ، نافع و روغنى كه در آن جوشانيده باشند جهت امراض باردهء گوش ، خصوصاً جهت كرم و جهت حكهء آن قوى الاثر است .
قدر شربتش جهت قىء كردن يك دانگ تا دو دانگ و جهت سپرز و يرقان و امثال آن يك دانگ تا پنج قيراط و اولى اجتناب شرب اوست و دو درهم آن كشندهء به خناق و درد شكم و تشنگى مفرط و مضرّ ريه و مورث كرب و غشى و مصلحش كتيرا و شير تازه و بدلش جهت قى ، مثل او جوز القى و ثلث او فلفل و در غير آن دو وزن آن مقدونس و نصف او شيطرج است .
[ 4637 ]
كنوس :
به لغت طبرستان ، قسم كبير زعرور است و به تركى ، ازگيل نامند و قابضتر و لذيذتر از زعرور و در افعال ، قوىتر و دوام او زياده تر از اوست .
[ 4638 ]
كنگر زد :
اسم فارسى صمغ الحرشف است كه به فارسى كنگر نامند .
در دوّم ، گرم و در اوّل خشك و مقىء صفرا و بلغم و ضماد او محلّل اورام و قدر شربتش از يك درهم تا دو درهم و بدلش جوز القى است .
[ 4639 ]
كنهان :
اسم نبطى نباتى است مثل درخت كوچكى برگش در رنگ و حدّت ، شبيه برگ سقز و در بوى ، مانند بوى دود و شاخههاى او از يك ساق سطبر رسته و نرمتر از درخت حبة الخضراء .
در سوم ، گرم و خشك و بوييدن او مسخّن دماغ و شرب او مسخّن معده و جگر و معين هاضمه و بالخاصية در جايى كه او باشد عقرب در آنجا نمىباشد و اگر برگ او را به عقرب بپاشند ، در حال بميرد .
مضرّ سفل و محرق خلط و قدر شربتش يك درهم است .