جاذب خون به ظاهر جلد است و جهت جرب و شكستگى اعضاء و سعفه و شقاق و نار فارسى و تحليل صلابات و قروح خبيثه و ساعيه و التيام جراحات عميقه و با زراوند مدحرج جهت رويانيدن گوشت بن دندان و با سركه و افسنتين جهت گزيدن عقرب و با شراب جهت گزيدن سگ ديوانه و افعى و گزيدن انسانِ سگ ديوانه گزيده و با آب دفلى و تخم خربزه جهت برص و با زفت جهت بزرگ كردن عضو ، مؤثر و در سرخ كردن رخسار ، قوىتر از ساير ادويه است .
مولد خلط فاسد و زيادهء او مدرّ خون و مورث اسهال دموى و مصلحش گلاب و گل ارمنى و قدر شربتش تا سه درهم است .
[ 4431 ]
كردناك :
كبابى است كه بعد از نيم پخت كردن مرغ و امثال آن به آتش برشته كنند جهت مرتاضين و معدهء حارّ و تقويت بدن ، مفيد .
مضرّ معدهء ضعيف و مصلحش ميپختج است .
[ 4432 ]
كرويا :
به فارسى زيره رومى و شاهزيره و قرنباد گويند . از زيره دراز تر و باليده تر و مايل به زردى و با حدّت و تلخى است و گياه بستانى او به قدر ذرعى و برگش مانند شبت و گلش سفيد و بيخش شبيه به زردك و پختهء آن مأكول است و برّى او قردماناست و گلش سفيد مايل به كبودى مىباشد و در ساير صفات مانند بستانى است و مذكور شد .
در آخرِ دوّم ، گرم و در اولِ سوم ، خشك و ضعيفتر از قرد ماناست و محلّل رياح و نفخ و ملطّف و قابض طبع و مصلح اغذيهء نفاخ و مدرّ بول و حيض و عرق و شير و هاضم و مانع صعود بخارات به دماغ و محرِّك آروغ و اشتها و مانع تخمه و ترش شدن غذا در معده وجهت اخراج حبّ القرع و كرم معده و خفقان بارد و ضيق النفس و رياح گرده و مثانه و درد معده و مغص و تقويت بدن و فربه كردن آن و تحليل بلغم و گزيدن عقرب ، نافع و خوردن آن به قدر سه درهم با روغن زيتون كه به قدر يك اوقيه باشد تا يك هفته جهت اوّل استسقاء مجرب است و در سركه پروردهء او موافق محرورين است .
قدر شربتش تا پنج درهم و مضرّ ريه و مصلح او عسل و صعتر و مضرّ گرده و مصلح آن كتيرا و بدلش قردماناست و انيسون و زيره .
[ 4433 ]
كركى :
به فارسى كلنگ و به تركى دورنا نامند .
گوشت او در دوّم ، گرم و خشك و مفتّح سدد و مقوّى بدن و محلّل قولنج و دير هضم و