[ 2836 ]
سطرونيون :
به يونانى اسم نباتى است كه اكثر در گندمزار مىرويد و با گندم مىرسد .
ما بين گياه و شجر و ساقش باريك و پرگره و بىشاخ و برگش به قدر انگشت ابهام ، ما بين استدارت و طول و سر برگها ، آويخته و از يكديگر متباعد و در رنگ ، شبيه به برگ كلم و در آخر ساق ، شعبههاى ريزه و به جاى ثمر ، قبهها بر آن شعب و سفيد صنوبرى و گلش سفيد و زرد و بيخش دراز و سفيد و با اندك تلخى و خوشبوئى و تندى و معطش و او ، غير كندش است و تخمش مثل زيره .
در آخرِ سوم ، گرم و خشك و بيخش قوىتر از ساير اجزاء و مستعمل است . به غايت جالى و تند و مدر حيض و قاتل جنين و محلّل قوى و جامه با او شسته مىشود و آشاميدن آن با عسل ، مسهل رطوبات بارده و جهت امراض جگر و عسر نفس و يرقان سددى و با جاوشير و بيخ كبر ، محلّل ورم سپرز و مدرّ بول و مفتّت حصاة و ضمادش با آرد جو و سركه جهت جرب متقرح و مطبوخ او با شراب و آرد جو ، محلّل اورام حارّه و سعوط او جهت تنقيهء دماغ از فضلات و قطورش در بينى جهت درد دندان و در فرزجات ، منقّى رحم و در ادويهء چشم ، جالى و مقوّى بصر و طلاى او ، رافع بهق و جميع آثار و با گل ارمنى جهت حكّه و جرب ، به غايت مفيد و سعوط ربع درهم او با بيست عدد زيرهء كرمانى و زيت الانفاق جهت لقوه ، مجرب .
قدر شربتش تا نيم درهم و مضرّ سينه و محرق اخلاط و مصلحش كتيرا است و مؤلف « اختيارات » او را بيخ عرطنيثا و مؤلف « تذكره » كندش دانسته است و در ايشان ، سميت غالب است ؛ به خلاف سطرونيون و به حسب ماهيت ، ظاهر مىگردد كه غير اذربو و كندش باشد .
[ 2837 ]
سطاخينس :
به يونانى نباتى است ما بين گياه و شجر و شبيه به فراسيون و از آن درازتر و سفيد تر و پر برگ و برگش ريزه و سفيد و خوشبوى ، مايل به كراهت و با اندك زغبيت و شاخههاى بسيار از يك جا رسته و گلش ريزه و مايل به زردى و انبوه و طعمش تند و تلخ و منبت او ، دامنههاى كوه و زمينهاى خشك .
در چهارم ، گرم و در آخرِ اوّل ، خشك و مدرّ قوى بول و حيض و مفسد جنين و مخرج جنين و مسكّن خفقان بارد و منقّى مرة السودا و جهت توحش ماليخوليا و وسواس و دردهاى ريحى شكم و تقويت دل ، نافع و قى كردن با مطبوخ او جهت سگ ديوانه گزيده