حرف الدال
[ 2149 ]
دارصينى :
به فارسى دارچينى و به يونانى افتيمون و به سريانى مرسلون نامند پوست شاخههاى درخت هندى است ؛ شبيه به درخت انار و برگش مثل برگ گردكان و از آن باريكتر و بىگل و بىتخم و بهترين او ، سطبر و خوشبوى تند مايل به تيرگى است كه با قبض و شيرينى مايل به تلخى مىباشد .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و قوتش تا پانزده سال باقى است و به غايت لطيف و مدرّ بول و حيض و مسقط جنين و محلّل رياح و مواد بارده و مفتّح و مليّن و منضج و مفرّح و مصلح عفونت اخلاط و سموم حيوانى و نباتى و معدنى و حافظ قوتهاى نفسانى و حيوانى و طبيعى و جالى باصره و جهت نزلات و سرفهء رطوبى و سوء القنيه و استسقاء و خفقان و وحشت و وسواس و جنون و تقويت [ هاضمه ] و اعضاء رئيسه و سدهء جگر و سپرز و فوهات عروق و درد گرده و عسر بول و بدبويى دهان و تقويت باه و تجفيف رطوبات دماغى و تصفيهء صوت كه از بلغم غليظ باشد و رفع رطوبات لزجهء قصبهء ريه و حنجره و اقسام فتق و عفونت و زخمها و امراض باردهء دماغى و عصبانى و مطبوخ او با مصطكى جهت رفع فواق ، مجرب و اكتحال او جهت قوت باصره و رسانيدن اثر ادويهء به طبقات چشم و طلاى ممضوغ او بر حشفه ، جهت التذاذ جماع و ضماد او جهت جوشش لبنيه و كلف و رفع لرز تبهاى بلغمى و سوداوى و جهت رعشه ، به غايت مفيد و مضعف بواسير و مسكّن آن و طلاى او بر پلك چشم جهت اختلاج آن ، نافع .
مصدع محرورين و مضر مثانه و مصلح او كتيرا و اسارون و قدر شربتش از دو درهم تا پنج درهم و بدلش در تلطيف و تحليل و تقويت اعضاء ، مثل وزن او ابهل و كبابه و در اصلاح ادويه ، سليخه و در باه ، خولنجان است .