حرف الحاء
[ 1601 ]
حاشا :
نوعى از پودنهء كوهى است شبيه به صعتر و به قدر يك شبر و شاخههاى او باريك ، مايل به سرخى و پر برگ و ريزه و باريك و گلش ريزه و مدور و سفيد مايل به بنفشى و سرخى و در سنگلاخها مىرويد و تخمش كوچكتر از خردل است [ و به فارسى آويشم دراز گويند ] .
در آخرِ دوّم ، گرم و خشك و مسخّن قوى و مدرّ بول و حيض و عرق و شير و مخرج جنين و مشيمه و مفتّح سدهء احشاء و منقّى شش و مقطع و مسهل بلغم و اقسام كرم و مقوّى معده و گرده و محلّل خون جامد و ترياق سموم باردهء حيوانى و نباتى و شكوفهء خالص او مسهل سودا و قائم مقام افتيمون و چون حاشا را با نمك و سركه بنوشند ، مسهل بلغم و خلط آميخته به آن و طبيخ او با عسل جهت عسر النفس و تنقيهء بلغم سينه و مسحوق او با آب و عسل جهت قولنج و تحليل فضول و درد رحم و گلو و تقويت گرده و تنقيهء آن و تحريك باه و رفع صرع و خوردن قليل او با طعام ، جهت قوت باصره و ضماد او با سركه جهت نمش و ثآليل منكوسه و اورام تازهء بلغمى و با آرد گندم و شراب جهت عرق النسا و امثال آن ، نافع .
مضر ريه و مصلحش نعناع و قدر شربتش از دو مثقال تا پنج درهم و بدلش نيم وزن او افتيمون و در غير تنقيه ، يك وزن و نيم او صعتر و چون يك جزء او را با [ ده ] جزء آب انگور بجوشانند تا ثلث او بسوزد ، در جميع افعال ، قوىتر است و چون صد مثقال او را كوفته و نپخته در لثهاى بسته در شصت رطل آب انگور انداخته بگذارند تا خمر شود جهت تقويت هاضمه و رفع سقوط اشتهاء و اوجاع اعصابى و برودت آن و ساير اوجاع مادون تهيگاه و قشعريره و تبهاى بارد و رفع مضرّت سردى هوا و برف و سموم بارده ، به غايت مؤثر است .