مفاصل و درد رحم و سينه و بادها كه در معده باشد ، چون به عسل سرشته ، لعق كنند ، سودمند آيد . درد گرده و مثانه را نفع رساند . چون بر زهار كودكان طلا كنند ، بول بگشايد . مضرّ است به سپرز ، و مصلحش تخم كرفس ، و بدلش نيم وزن آن جوز بوّا بود .
موميايى
: بهترينش معدنى بود كه چون آب از چشمه بيرون مىآيد و منجمد مىشود . گرم است در آخر درجه دويم و خشك است در اوّل .
اورام بلغمى و خلع و كسر و ضربه و سقطه و فالج و لقوه و شقيقه و صداع و صرع و دوار و خدر و تمدّد را سودمند آيد . چون مقدار حبّهاى به آب مرزنگوش سعوط كنند ، گرانى زبان را نفع دهد ؛ و چون قيراطى به طبيخ سعتر بياشامند ، منع نفث الدّم كند و فواق را زايل گرداند و خفقان و خناق را مفيد بود ؛ و چون به شير تازه ميل كنند ، ريش گرده و مثانه را دفع كند .
مويزج
: به پارسى زبيب جبلى گويند . گرم و خشك است در سيوم . چون پانزده دانه از او ميل نمايند ، كيموس لزج را به قى دفع كند ؛ و مضرّ است به سپرز ، و مصلح آن كتيره است .
حرف النّون
نارجيل
: به پارسى نارگيل است و جوز هندى نيز گويند و به هندوى نالير و مغزش را كهوپره گويند . گرم است در اوّل درجهء دويم و تر است در اوّل درجهء اوّل . غذا بسيار دهد و منى بيفزايد و باه برانگيزاند و تسخين گرده كند و تقطير البول را نفع دهد ؛ و روغنش بواسير را سودمند آيد ، و حبّ القرع را بياندازد ، و مصلحش شكر است .
نانخواه
: در مشهد خورد دانه و [ به فارسى ] زينيان و [ به هندوى ] اجواين گويند . گرم و خشك است در سيوم . مغص و عسر البول را نفع دهد و حيض براند و تبهاى مزمن را نفع دهد و تقويت معده و كسر رياح كند و كرم دراز و حبّ القرع را بيرون كند ؛ و چون به سركه به روى طلا كنند ، آب رفتن از دهان بازدارد و سدّه بگشايد و گرده را قوى كند و اشتها آرد .
نارنج
: معرّب نارنگ فارسى است . پوستش گرم و خشك است در دويم ، و