و بول و حيض براند و باه برانگيزاند و فربه آرد و سدّه بگشايد و بادها را بشكند و عرق النّسا و نقرس را نفع دهد ؛ و چون بخور كنند ، بواسير را سودمند آيد ؛ و مضرّ است به شش ، و مصلح آن كتيره است ، و شربتى از او يك درم تا دو درم است ، و بدلش به وزن آن صمغ البطم و نيم وزن آن كندر است .
مقل مكّى
: سرد و خشك است در دويم . معده را قوّت دهد و شكم را ببندد و تقطير البول را نفع دهد .
ملح
: به پارسى نمك و به تركى توز و به هندوى لون گويند . انواعش بسيار
است
: ملح طعام و ملح اندرانى كه به پارسى نمك نيشابورى و نمك طبرزد گويند و ملح سياه نفطى و غير نفطى و ملح هندى كه سرخ رنگ بود و ملح تلخ ؛ و بهترينش اندرانى است . گرم و خشك است در دويم . ورم بلغمى و خارش و نقرس و جذام و قوبا را نفع دهد و بادها را بشكند و منع عفونت كند و آكله و استرخاء اللّثه را سودمند آيد و بلغم لزج را به قى و اسهال بيرون آرد ؛ و ملح اندرانى بياض چشم را ببرد و سبل و ناخنه را تنك و ضعيف گرداند ؛ و مزاج و منفعت نمك تلخ به مزاج و منفعت بورهء ارمنى نزديك است ؛ و ملح هندى گرمتر و لطيفتر از انواع ملح است ؛ و ملح نفطى قى را يارى دهد و اخراج سودا كند ؛ و شربتى از او نيم درم است ، و مضرّ است به امعا ، و مصلح آن هليلهء زرد است .
موز
: به هندوى كيله گويند . گرم است در وسط درجهء اوّل ، و تر است در آخر آن . غذا اندك دهد و ريش حلق و سينه و شش و مثانه و سرفهء خشك را نفع دهد و باه برانگيزاند و بول براند و طبيعت را نرم گرداند ؛ و مفسد معده است ، و مصلح آن گوارش مصطكى به آب ليمون يا زردك ترش كرده باشد .
ملوخيا
: ملوكيه ، نوعى از خبازى است . سرد است در اوّل و تر است در دويم ؛ و گويند سرد و تر است در سيوم . التهاب را سودمند بود ، چون بر سينه و معده ضماد كنند ، اختلال دم و درد چشم حارّ را نفع دهد . سيلان حيض را مفيد
بود . اسحق گويد
: چون به آرد جو ضماد كنند و اگر آب وى با نبات بياشامند ، سدّهء جگر و زهره بگشايد . مضرّ است به مثانه ، و مصلحش گلاب است .
موم
: گرم و خشك است در سيوم ، و گويند گرم است در دويم و خشك است در سيوم . بهترينش سفيد و روشن بود . بول و حيض براند و در