كباب نكرده باشند ، بدن را قوّت دهد و فربه سازد و باه برانگيزاند ؛ و كسى را كه رگ زده باشند يا حجامت كرده باشند و معدهء ضعيف را مضرّ است ، و مصلحش اطريفل بود .
كتّان
: به اعتدال نزديك است . پوشيدن جامهء كتّان نشف رطوبت بدن كند و در عرق سودمند آيد .
كتيره
: به پارسى كتيرا گويند . معتدل است . كسر حدث ادويه كند و سرفه و ريش شش و خشونت حلق را نفع دهد و مسهل مرّهء سودا و بلغم لزج و مقوّى امعا بود ؛ و مضرّ است به سفل ، و مصلحش انيسون است . شربتى از او يك درم تا دو درم ، و بدلش مغز دانهء كدو و گويند صمغ عربى است .
كثير الأرجل
: بسفايج است ، و گفته شد .
كرفس
: به هندوى اجود « 1 » گويند . گرم است در اوّل و خشك است در دويم .
بول و حيض براند و بادها را بشكند و تفتيح سدّهء جگر كند و سپرز را نفع رساند و بوى دهان را خوش كند و عرق النّسا و ضيق النّفس را سودمند آيد و جگر سرد و مثانه را نيك گرداند و باه برانگيزاند و صداع آرد و مصروع را ضرر رساند ؛ و اگر تخم او را كوفته با عسل آميخته بر قضيب طلا كنند در حال مجامعت لذت بسيار بخشد و قضيب را سخت گرداند و جگر را قوت دهد و اگر تخم او را با شكر بخورند سده بگشايد و اگر تخم او را جوشيده آبش را خورند اماس شكم قولنج و تب چهارم را سود دارد و مصلح آن كاهو است ، و بدلش به وزن آن رازيانج است ، و شربتى از او يك مثقال است .
كرّاث
: به پارسى گندنا گويند . گرم است در دويم و خشك است در سيوم ، و گويند گرم و خشك است در دويم . بول و حيض براند و باه برانگيزاند و بواسير را نفع دهد .
كرّاث جبلى
: فراسيون است ، و گفته شد .
كرم
: به فتح كاف و سكون راى بىنقطه ، درخت انگور است . سرد و خشك است در اوّل و عصارهء برگش قرحهء امعا و درد معده و قى الدّم را نفع دهد و زن حامله را سودمند آيد ؛ و چون با شراب خورند ، سنگ گرده و مثانه بريزاند . چون خاكستر چوبش با سركه طلا كنند ، بر مقعدى كه بواسير از او قطع كرده باشند ، نافع باشد .
هامش
( 1 ) . نسخهها : اجمود ؛ به قياس اصلاح شد .
به هندوى « اجود » گويند . ( تطبيق نامهاى كهن گياهان دارويى 1 / 253 )