اسباب بزرگى نبض است زيرا روح نفسانى از جمله نيازهايى است كه خواهنده نبض است . زيرا نياز يا تعديل حرارت و يا توليد روح است .
200 - من مىگويم هدف از نبض ترويح روح حيوانى و توليد روح نفسانى است .
202 - علم نبض از سه جهت دشوار است : 1 - ممكن نيست كه انسان در لمس و مجسّت آن مهارت پيدا كند تا آنكه رخدادهاى كوچك آن را درك كند . 2 - ضربان نبض مثالى در عالم وجود ندارد تا از آن آموخته شود . 3 - پزشك كه براى مدت كوتاه دست خود را بر نبض مىگذارد نمىتواند اجناس دهگانهاى را كه در نبض موجود است حس كند .
203 - هرگاه دو جسم باهم برخورد كنند يا اينكه هر دو از جهت قوام برابراند و يا اينكه برابر نيستند بدينگونه كه يكى غامز و ديگر منعمز است . در اولى اگر از هم جدا شوند اين جدايى دفعة صورت مىپذيرد چنان كه صفحهاى را از روى صفحهاى بردارند ، ولى در دومى جدايى آنها در مدتى از زمان صورت مىپذيرد كه حسّ آن را درك مىكند مانند نبض قوى كه چون برخورد آن با دست برخورد غمز و انغماز است دست را دفع مىكند و داخل آن مىشود .
206 - دستكارى ( - العمل باليد ، جّراحى ) شش گونه است : 1 - بستن استخوان شكسته 2 - اصلاح استخوان جابجا شده 3 - شكافتن 4 - دوختن 5 - قطع كردن 6 - داغ كردن .
206 - در « جوامع فرق » سخنى آمده است بدين معنى كه نخستين كسى كه حالت سومى را كه نه صحّت است و نه مرض اختراع كرده ايروفيلوس بوده است .
206 - جالينوس در مقاله شانزدهم از مقالات اپيديميا گفته است كه نيروى تغييردهنده سه نيروى مخصوص را در بر مىگيرد : 1 - نيروى غاذيه 2 - نيروى مولّده 3 - نيروى هاضمه .
بستان الأطباء وروضة الألباء ( فارسى ) — صفحة 55
مساهمون: اسعد بن الياس ابن مطران
ص٥٥