است هر روز براى خواندن كتابى از كتابهاى متقدمان و يا ساير كتب اجتماع مىكنند . هريك از افراد پس از مهارت در اين كتب به قراءت آن مىپردازند به همان نحو كه امروز اصحاب ما تفاسير كتابهاى متقدمان را مىخوانند . اما جالينوس بر اين نبوده كه كتابهايش بر اين روش قراءت گردد . او چنان كه گذشت سفارش كرده كه پس از كتاب او « در فرقهها » كتابهاى او « در تشريح » خوانده شود و سپس بقيه كتابهاى او به ترتيبى كه خود آن را نهاده است قراءت گردد . رسالهء حنين ص 18 .
شروح و تلخيصاتى كه دانشمندان بر اين شانزده كتاب نوشتهاند بنام « جوامع » خوانده مىشود .
العمل باليد 206
العمل باليد و عمل اليد و صناعة اليد به « عمل جرّاحى » گفته مىشود و همين است كه در زبان فارسى به صورت « دستكارى » به كار رفته است . چنان كه ازرقى در ديوان خود ( باهتمام على عبد الرسولى ، تهران 1338 ه . ش . ) ، ص 21 گويد :
باد خوارزمى چو سنگين دل پزشك دستكار * دست پرمسبار دارد آستين پرنيشتر
و همين كلمهء « دستكار » در زبان عربى هم به كار رفته چنان كه ثعالبى در قصيدهء ساسانيهء خود كلمهء « نطّاس » را به « دستكاريين » تفسير كرده است .
يتيمية الدهر ( قاهره 1366 ه . ق . ) ج 3 ص 366 ، ابن سينا در ارجوزهء طبيّه خود فصلى را كه تحت عنوان : « العمل باليد » آورده بر سه قسم ، عمل در رگها عمل در گوشت عمل در استخوان تقسيم كرده است :
و اذ فرغت من نظام افيد * فآن أن أبدأ باعمال اليد
فواحد يعمل فى العروق * ففى جليلها و فى الدقيق