تخطي إلى المحتوى الرئيسي

يادگار ( در دانش پزشكى و داروسازى ) ( فارسى ) — صفحة 382

مساهمون:

ص٣٨٢
سفيد و هريك نيز بسيار رنگين ، بهترين همه سرخ سياه رنگين رمانى آبدار صلب شفاف بىجرم بىداغ و رگ آن است . ( مخزن ص 896 ) .

ينبوت :

درخت خشخاش را گويند و يكى از او « ينبوته » گويند و « خشخاشه » و « خروبه » هم گويند . و « ينبوت » دو نوع است : يكى از او درخت خارى است كه بالاى او كوتاه است و او را « خرنوب نبطى » گويند و او را ميوه‌ها باشد به اندازه سيب و لون دانهء او سرخ بود و نوع دوم از ينبوت درخت بزرگ است و او را ميوه‌اى باشد كه به زعرور ماند . درخت ينبوت را به لغت عرب « فش » گويند و يكى از او را « فشه » گويند . ( صيدنه ص 735 ) . ابو ريحان در ذيل خرنوب و خروب گويد خرنوب و خروب درختى است كه او در كوههاى شام بود و دانهء او به مقدار دانهء « ينبوت » است و اهل عراق او را « قثاء شامى » گويند و گويند ميوهء درخت ينبوت را خرنوب گويند و خروب هم گويند و به لغت سريانى « خرنوبا » گويند و به لغت مازندرانى « رنگيلج » گويند و به لغت بلخى « خنجك » گويند و به لغت سجزى « شمول » گويند و جالينوس گويد كه خرنوب را « قيريطيا » گويند و جرم « خرنوب شامى » مسطح باشد و خرنوب را « خرنوب شوك » گفته‌اند چنان نمايد كه مراد او خرنوب نبطى بوده است . و عرب گويند دو نوع است و بعضى از اعراب ميوه درخت « ينبوت » را « فش » گويند . ( صيدنه ص 259 ) . صاحب اختيارات گويد « ينبوت » گويند خرنوب نبطى است . ( اختيارات ص 456 ) . خرنوب نبطى ثمر نبات جنس برى است و آن دو نوع مىباشد درخت قسمى شبيه به خرنوب شامى و خاردار و ثمرش كوچكتر و بىطعم و بسيار قابض و آن را قرط وسط و امغيلان نامند و قسمى را ثمر خارى است به قدر زرعى و شاخه‌هاى او پراكنده و خارهاى تند و ريزه و گلش سرخ و زرد و داغ‌دار و بارش شبيه به كرده كوچكى و گياه او را در قزوين ورك نامند و مراد از خرنوب برى و نبطى نوع اخير است . خرنوب الشوك و خرنوب مغربى و برى خرنوب نبطى است . ( تحفه ص 100 ) .