باب على حرف السّين
سمك
سمك « 1 » تازه سرد و ترّ است ، بلغم انگيزد ، و اندر باه زيادت كند ، و آنكه بسكبا « 2 » پخته بود يرقان را سود كند و آن ماهى كه اندر دريا بود و اندر آب شور سردى و رطوبت اندر او كمتر بود ، و بهتر ماهى آن بود كه تولدش اندر آبى بود كه بر سنگستان رود ، و هاربا « 3 » و شبوط « 4 » بهتر بود ، و آنكه تنش سخت بزرگ نبود ، و اندر آب صافى باشد و اندر رودهاى فراخ نيكرو ، و نه سخت فربه بود و نه سخت لاغر ازآنجهت كه آن ماهى كه اندر آب سنگستان تولّد كند ، رونده باشد و اندر وى فضول كم بود ، و آنكه اندر آب خوش باشد سستتر و طعمش خوش تر و زود گوارتر بود ، لزج نباشد ، و تن را ترّ گرداند و خونى محمود انگيزد ، و كسى را كه گرمى و خشكى بود « 5 » به سازد و بلغمى و سردمزاج را و هرآنكس را كه در معده رطوبت فراوان بود بد باشد ، و آن را كه مزاج خايههاش گرم و خشك بود او را اندر باه بسيار زيادت كند و آن ماهى كه اندر آب بيشهها باشد و آبهاى پليد و عفن
هامش
( 1 ) - بر وزن نمك : ماهى و حوت .
( 2 ) - بكسر اول : مخفف سركه با بمعنى آش سركه .
( 3 ) - در مخزن نوعى از ماهى بنام هازنى ذكر شده و هاريى ظاهرا محرف آنست يا بالعكس .
( 4 ) - بر وزن تنور و قدوس و صبور : نوعى از ماهى كه سرى كوچك و شكمى بزرگ و برآمده دارد .
( 5 ) - در اينجا كلمهى كوچكى از متن سياه شده و ظاهرا « بود » بوده است و با آن كلمه بايد چنين خوانده شود : و كسى را كه گرمى و خشكى بود به سازد . و در نسخهء چاپى هم به همين نحو خوانده و چاپ شده است .