سكّر « 1 »
شكر را قصبش گرم و نرم است ، درشتى گلو و قصبهى شش را نيك بود و رطوبت را از او جلا كند ، ادرار البول آرد و نفخ كند ، شكر گرم و نرم است اندر درجهى اوّل ، و معتدل مزاج است و ليكن با حرارت ميل كند ، و به همه حالاتى مانند انگبين است و ليكن غذاش بيش از غذاى انگبين است ، تشنگى نياورد ، طبيعت را نرم دارد نيز .
سلق
سلق « 2 » جغندر است « * » ، و او سرد و ترّ است اندر درجهى اوّل ، و اندر او بورقى « 3 » است جلا و تحليل كند ، و شكم را باطلاق زور كند و اندر او تلطيف است ، سدد جگر و سپرز بگشايد خاصه كه با خردل و سركه بخورند ، و آب اصلش چون ببينى بازافكنى فضل دماغ و منخرين « 4 » بكشد و كيموسى بد آرد ، و معده را بد است دير از وى بشود ، و بسيار نفخ آورد .
سذاب
سذاب « 5 » گرم و خشك است اندر درجهى دوم ، و دشتيش قويتر كه آن گرم
هامش
( 1 ) - بضم سين و فتح كاف مشدد : معرب شكر .
( 2 ) - بكسر اول بر وزن فسق .
( 3 ) - يعنى در او خاصيت به ورق است و به ورق بفتح راء معرب بورهء فارسى و آن نمك مانندى است كه زرگران به كار برند و فطرون گويند . ت .
( 4 ) - تثنيهى منخر بر وزن منبر و مظهر :
لولهى دماغ .
( 5 ) - بفتح اول و ذال معجمه معرب سداب بضم اول و دال مهمله است كه فيجن بر وزن بهمن نيز گويند .
( * ) مرحوم بهمنيار به اين صورت نوشتهاند . اصل و چاپ اروپائى چغندر