حسّاسه « 1 » بخشيذه شوذ به بنج بخشش يكى حس ديذن و ديكر « 2 » حس شنيدن و سه ديكر « 3 » حس بوييدن و جهارم حس جشيذن و بنجم حس بسوذن ، و بدين حس بوذ دانستن كرمى و سردى و ترى و خشكى « 4 » و نرمى و درشتى و نغزى و سبكى و گرانى « 4 » . باز قوت محركه اعنى آن قوّت كى بيوندها « 5 » را بجنبانذ بخواست و اين اآن « 6 » بوذ كى از دماغ يا از نخاع بديد آيذ بر آن « 7 » پى كى عضله را بجنبانذ و عضله مر وتر را بخويشتن كشد و وتر مر استخوان را بسوى خويشتن « 8 » كشد « 9 » تا اندام بجنبد و اين قوّت ببرابر « 10 » عضلهها بوذ
( f . 85 )
جنانك ياذ كرده آمدست .
باز قوّت حيوانى دو كونه بوذ يكى را فاعل خوانند و ديكر را « 11 » منفعل .
اما قوّت حيوانى فاعل آن قوّت بوذ كى انقباض و انبساط دل و شرايين بوى بوذ و اما قوت منفعل آن قوت حيوانى بوذ كخشم و « 12 » ننك داشتن « 12 » و حرب كردن و غلبه كردن بمناظره « 13 » و بلندى و مهترى جستن و حسد و كينه داشتن و خجل شذن و شرم داشتن و عشق آوردن « 14 » و دشمناذكى كردن « 15 » بوى بوذ .
باز قوّت طبيعى بخشيده شوذ « 16 » به دو قسمت « 16 » يكى را مخدوم خوانند و ديكر را خادم و اين قوت كى و را « 17 » خادم خوانند دو كونه بوذ يكى خادم محض و ديكر خادم از روى اضافت .
هامش
( 1 ) - ف : حاسه
( 2 ) - ف : و دوم
( 3 ) - ف : سيّم
( 4 - 4 ) - ف : و سختى و نرمى و نغزى و درشتى و كرانى و سبكى
( 5 ) - ف : پندها
( 6 ) - ف : افزوده . قوت
( 7 ) - ف : بدان
( 8 ) - ف : خويش
( 9 ) - ف : افزوده . كه
( 10 ) - ف : برابر
( 11 ) - ف : و يكى را
( 12 - 12 ) - ف : تنك داشتن دل
( 13 ) - ف : و مناظره
( 14 ) - ب ه : و ستم كردن
( 15 ) - م : « دشمناذكى كردن » ندارد
( 16 - 16 ) - ف : اول به دو بخشش
( 17 ) - ف : وى را