بهترين اين تهنشستها ، سپيد آن است كه در پايين ظرف مىگيرد و نرم است و اگر اين حالت در روزهاى بيمارى پيوسته ماندگار بوده ، پس تهنشست خوبى نمىتواند باشد .
مگر آن كه به بهترين رنگها ، همان رنگ ترنجى ، همانند شود .
بهترين بستگى ميانهى آبكى و سفت بودن است . بهترين بو آنست كه نه خيلى بدبو و نه بىبو باشد اين ستودهترين پيشآب خواهد بود . كه داراى نشانههاى سوخت و ساز كامل و دور از هرگونه بيمارى و بدى مىباشد . در پى آن پيشآبى است با اندكى چيزهاى شناور بالا و ميانهى ظرف حركت مىكنند . اين دو هيچگاه تهنشست نمىشوند بلكه نشانهاى بزرگ براى نشان دادن « پختگى » كامل و دورى از هرگونه بيمارى است .
اگر مواد شناور آشكار شوند و براى بيمار پيامدى بد پديد نياورند ، پس از اندكى تهنشست مىشوند . بخش كف روى پيشآب نخست ، به شناور شدن و سپس به ته نشست شدن بدل مىشود .
بهترين رنگهاى تهنشستها رنگ سپيد سپس سرخ است . رنگ سرخ تهديدكنندهى تندرستى يا دراز شدن زمان بيمارى مىباشد . ولى اگر تهنشست زرد رنگ باشد به اندازهى زردى آن بد مىباشد . بدترين رنگ پيشآب زرد بودن است و از آن بدتر سبز و سپس سياه مىباشد .
اين تهنشستها نشان مىدهد كه مادهى بيمارى از راه « پختگى » بيمارى دور شده و به عفونت و تباهى رسيده است و رنگ سياه درست در برابر رنگ سپيد است و تهنشين سياه اگر روى پيشآب ( كف ) باشد ، كمتر از حالت شناور بد است . بدترين آن اگر تهنشين شود ، مىباشد . همان گونه كه در تهنشينها بدترين تهنشين سياه رنگ و بهترين آن سپيد رنگ است و نيز اندازهى تيرهگى كه ميان خوبى و بدى است به اندازهى گرايش آن به سياهى يا سپيدى مىباشد .
همچنين تهنشين سويقى ( پيشآب ) بد است . اگر به همراه تب سخت باشد نمايشگر دير آمدن هنگام « پختگى » بيمارى است . اينگونه پيشآب از هركس بيرون آيد ، پيشآگهى مرگ براى بيمار دارد . اين تهنشين به مانند لرد شراب است كه راه پختگى درست را پيموده است و گاهى از پيشآب آبكى و بار ديگر از گونه تهنشين پيشآب گونهى آتشى و زعفرانى و سرخ تيره و از لرد تار مىباشد .
منصوري في الطب ( فارسى ) — صفحة 563
مساهمون: محمد بن زكريا الرازي
ص٥٦٣